Henk van den Berge en Jakko Gunst

APELDOORN – Voor de christelijke politiek betekende de uitslag van gisteren een gevoelige slag. Het CDA ging onderuit, terwijl ook Christen­Unie tegen de verwachtingen in een verlies boekte. Alleen de SGP zat op een kleine plus. Bij elkaar opgeteld is het zetelaantal 
van de drie partijen in de Tweede Kamer gedaald van 49 naar 28. Een dieptepunt voor de christelijke politiek in Nederland.

De kiezer gaf het CDA gisteren een enorme dreun. In menige plaats werd de aanhang van de christendemocraten meer dan gehalveerd.

Toen vanmorgen de uitslagen van nagenoeg alle gemeenten binnen waren, bleek dat het aantal stemmen voor het CDA in vergelijking met de Tweede Kamerverkiezingen van 2006 daalde met 1.353.123 tot 1.241.059. De partij verloor vooral veel kiezers aan PVV en VVD. Dat was met name duidelijk zichtbaar in de vanouds zo sterke CDA-bolwerken in Zuid- en Noord-Holland, Noord-Brabant en Gelderland.

Tegenvaller ChristenUnie

Voor de ChristenUnie is de uitslag van gisteren een enorme tegenvaller. In de achterliggende jaren had de partij laten zien dat zij regeringsverantwoordelijkheid kon en wilde dragen. Bovendien stond de CU in de peilingen voortdurend op een winst van een paar zetels. De praktijk was echter anders. Gisteren daalde het aantal stemmen ten opzichte van de Tweede Kamerverkiezingen van 2006 met 91.601 naar 298.017. Een flinke optater. De vijfde zetel is zelfs een restzetel.

In 2006 haalde de ChristenUnie voor het eerst ook behoorlijk wat stemmen in de grote steden en in het rooms-katholieke zuiden. Het verfrissende elan van de partij en de gedegen en vlotte uitstraling van partijleider Rouvoet spraken aan. Gisteren bleek dat de CU in de nieuwe wingebieden echter ook een behoorlijke daling moest incasseren.

Bij het verlies zal het dragen van regeringsverantwoordelijkheid een rol hebben gespeeld. Er moesten compromissen worden gesloten en het verfrissende elan is door de stroeve gang van zaken in het kabinet verbleekt.

Bovendien zullen sommige orthodoxe christenen die in 2006 op de CU stemden, teleurgesteld zijn over wat de partij heeft bereikt ten aanzien van principiële kwesties. Ook de draai van Rouvoet vorige week ten aanzien van de positie van praktiserende homoseksuelen in zijn partij kan tot onvrede hebben geleid. Hierdoor zal een deel van de orthodoxe christenen zijn overgestapt naar de SGP.

SGP beter

De SGP boekte gisteren een beter resultaat dan bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2006. Het aantal stemmen voor de staatkundig gereformeerden steeg van 153.135 naar 161.859, een toename met 8724. Dat was iets te weinig voor een derde zetel. Als de SGP en de ChristenUnie gezamenlijk circa 13.000 stemmen meer hadden gehaald, hadden de staatkundig gereformeerden dankzij de lijstverbinding een restzetel gehad.

De lichte toename bij de SGP komt voor een deel waarschijnlijk van ontevreden ChristenUniestemmers. Ook zullen er mensen zijn die nu SGP hebben gesteund, uit protest tegen het SGP-arrest van de Hoge Raad inzake het vrouwenstandpunt.

De meeste stemmen behaalde de SGP in Ede (6865), Barneveld (6234) en Rijssen-Holten (5157). De grootste winst ten opzichte van de Tweede Kamerverkiezingen van 2006 boekte de partij in Barneveld (+687 stemmen), Ede (+575), Urk (+317) en Veenendaal (+294). Opvallend was dat de SGP in alle gemeenten in ons land minstens één stem behaalde. Dus ook in het zuiden en het noorden waar de partij vanouds weinig aanhang heeft.

In sommige plaatsen was er een daling. De grootste achteruitgang deed zich voor in Rotterdam (-399), Vlaardingen (-70) en Capelle aan den IJssel (-53).

Ondanks de stijging gisteren deed de SGP het toch wat minder dan bij de gemeenteraadsverkiezingen dit voorjaar. Bij de vergelijking wordt gekeken naar de 68 gemeenten waar de SGP dit voorjaar zelfstandig aan de verkiezingen meedeed.

Bij elkaar opgeteld haalde de SGP in de 68 gemeenten 116.371 stemmen. In diezelfde plaatsen stemden gisteren echter 108.077 mensen voor de partij. Dat betekent dus een daling met 8294 stemmen.

Als nader op die 68 gemeenten wordt ingezoomd dan blijkt dat de SGP in 54 ervan minder stemmen haalde dan bij de gemeenteraadsverkiezingen. Het grootste verschil deed zich voor in Ridderkerk (1364 stemmen minder), Katwijk (-876), Ede 
(-538), Leerdam (-495), Houten 
(-455), Vianen (-446) en Barneveld (-416). Dus de stijging van de SGP gisteren in onder andere Ede en Barneveld had nog aanzienlijk groter kunnen zijn als iedereen die bij de gemeenteraadsverkiezingen op deze partij stemde, dat gisteren ook had gedaan.

Er zijn daarentegen veertien gemeenten waar de SGP gisteren juist meer stemmen haalde dan bij de gemeenteraadsverkiezingen. Urk (1868 stemmen meer), Staphorst (154), Elburg (147) en Gouda (139). Het grote verschil in Urk heeft te maken met het feit dat bij de raadsverkiezingen de nieuwe lokale partij Hart voor Urk meedeed. Hierin zitten ook veel SGP'ers.

Al met al trekt de SGP bij de gemeenteraadsverkiezingen dit jaar net als voorgaande keren vele duizenden stemmen meer. Dat roept de vraag op wat deze mensen dan bij de Tweede Kamerverkiezingen stemmen. Bekend is dat een deel strategisch stemt voor het CDA, omdat deze partij door haar grotere omvang meer invloed heeft in de Nederlandse politiek. Daarnaast spelen ook specifieke lokale factoren een rol, zoals het optreden van de lokale fractie of de bekendheid van de lijsttrekker.

PVV

Opvallend is dat de PVV van 
Wilders in verschillende orthodox-christelijke gemeenten relatief veel stemmen behaalde. Voorbeelden zijn Tholen, Reimerswaal, Ede, Barneveld en Urk. Hoeveel stemmen dit de ChristenUnie en de SGP heeft gekost is onduidelijk, maar het moet wel een punt van aandacht zijn

Ref.Dagblad 10-06-10