door Sandra Donker en Laurens Kok

DEN HAAG - Linkse partijen en media buitelen over elkaar heen met berekeningen waaruit blijkt dat minima er bij de VVD een paar honderd euro per maand op achteruitgaan.

VVD-leider Mark Rutte schreeuwt moord en brand, maar kan vooralsnog het tegendeel niet bewijzen. Ingezonden brieven in de krant, een bijstandsmoeder die op tv in huilen uitbarst en scherpe uithalen van collega-lijsttrekkers bij verkiezingsdebatten: Rutte zit plots in het defensief. Hij wordt om de oren geslagen met allerhande rekensommen. Strekking: de minima hebben financieel het meest te lijden van het VVD-verkiezingsprogramma. De bankier daarentegen kan een mooie bonus van de overheid tegemoetzien.

Femke Halsema opende het bal. In een opiniestuk rekende zij voor dat een echtpaar in de bijstand met twee jonge kinderen er bij de VVD maar liefst 21 procent op achteruitgaat. Hun netto-inkomen daalt met 352 euro per maand naar 1343 euro. Maar ook mensen met een laagbetaalde baan worden volgens haar berekeningen geraakt. Een alleenverdiener met twee kinderen moet vijftien procent inleveren.

Carrédebat
Het tv-programma Netwerk ging er donderdag overheen. Een echtpaar met een gehandicapt kind sloeg de schrik om het hart toen Nyenrode-econoom en Telegraaf-columnist Alex Klein voorrekende dat zij jaarlijks 5000 euro zouden worden gekort, vooral door beperking van het persoonsgebonden budget (pgb).

Dit soort uitkomsten deed SP-voorman Emile Roemer in het Carrédebat al uitroepen dat Rutte 'steelt van de armen en geeft aan de rijken'. PvdA' er Ronald Plasterk had zijn eigen variant: 'Stem CDA of VVD, voor een lege portemonnee'.

Lange tijd wuifde Rutte de kritiek weg. De VVD trekt juist een half miljard euro uit om 'de mensen die het echt nodig hebben' te ontzien, stelde hij steevast. Maar daar lijkt hij nu niet meer mee weg te komen. Vooral de Netwerk -uitzending, met het indringende beeld van de huilende bijstandsmoeder, drukt hem in de verdediging.

De VVD' er koos de tegenaanval door Netwerk te betichten van 'tendentieuze berichtgeving' en overweegt de EO-journalisten voor de Raad voor de Journalistiek te slepen. Volgens Rutte wordt er selectief gewinkeld in het programma: alleen de negatieve koopkrachteffecten worden er uitgelicht.

Lachend de grootste
Het is voor Rutte lastig om de aantijgingen te ontkrachten. Het Centraal Planbureau kan geen uitsluitsel bieden. Vanwege tijdgebrek konden de rekenmeesters niet berekenen wat het effect is van de verkiezingsprogramma's voor de koopkracht van verschillende inkomensgroepen. De VVD heeft inmiddels toe moeten geven dat bijstandsmoeders er in de VVD-plannen inderdaad op achteruitgaan. Dit bedrag zou echter beperkt blijven tot 'hoogstens 520 euro' en niet 1200 euro, zoals Netwerk beweert.

De laatste weken leek Rutte van de VVD op 9 juni lachend de grootste te kunnen maken. In debatten was hij iedereen te slim af en kritiek liet hij makkelijk van zich afglijden. De VVD is het beste voor de economie, liet hij niet na te herhalen. Dat niet alle groepen in de samenleving daarvan profiteren, werd behendig aan het zicht onttrokken.

De achilleshiel van Rutte lijkt gevonden. Met nog twaalf dagen tot de verkiezingen zullen zijn tegenstanders er alles aan doen het beeld te versterken van een kille en asociale VVD. En laat dat nu uitgerekend de strategie zijn die CDA-leider Jan Peter Balkenende als eerste heeft ingezet

Ned.Dagblad 29-05-10