Talenassortiment
                        Change the color of the site
 
Log in
Onthoud mij:
Het laatste kwartiertje

Navigatie a-z
 
 
 
Studiehuis Resort of Security RoemeniŽ Informatiescherm
Uw naam:
Uw emailadres:
Uw vriends naam:
Uw vriends emailadres:
Uw bericht
In herinnering 16 december 1989: Tanks ontweken bomen, geen mensen
Olaf Tempelman

TIMISOARA - Twintig jaar geleden verdween het Sovjet-communisme uit Europa. Bijna een halve eeuw had het een diep stempel gedrukt op de helft van het continent. Wat is ervan over? Olaf Tempelman reist door zeven landen Ė en door een tijdperk. Laatste deel: Timisoara.

De stad heeft als bijnaam 'het voorhoofd van RoemeniŽ' Ė vanwege de geografische positie, maar vooral vanwege de van oudsher vrije, intellectuele, kosmopolitische sfeer. Afbrokkelende gevels in een oud centrum vol barok en Jugendstil verraden dat de stad in RoemeniŽ ligt en niet in Oostenrijk. Opgeknapte panden zijn steevast in gebruik door buitenlandse banken. Op stoffige terrassen kun je op zomeravonden Roemeens, Duits, Hongaars, Servisch en Slowaaks horen.

In Timisoara begon op 16 december 1989 Ė de Muur was al vijf weken om Ė de revolutie tegen het laatst overgebleven communistische regime in de Sovjet-zone, het meest repressieve ook, dat van Nicolae Ceausescu in RoemeniŽ.

'Ineens hoorden we schoten, maar mijn vrienden lachten en zeiden: ze schieten alleen maar in de lucht.'


Mihaela Iakob, een kleine vrouw van midden veertig met blondgeverfd haar en felle ogen, bewoont de benedenverdieping van een bouwvallig 19de eeuws pand, waar het ruikt naar verspochte oude boeken, die zijn opgestapeld tot aan het plafond. Kranten liggen kriskras over de vloer verspreid.

In de vroege avond van 16 december 1989 voegde zij zich bij een menigte die met kaarsen was samengekomen voor het parochiehuis van de Hongaarse bisschop Laszlo TŲkes aan de Boulevard van de Jeugd. Overal klonken anti-communistische slogans.

'TŲkes verscheen bij het open raam en riep dat we weg moesten gaan, want hij was door de Securitate geslagen. Maar niemand ging weg.'

Achttien uur later, in de vroege middag van 17 december, werden de inwoners verrast door tanks, amfibie-voertuigen en vrachtwagens vol soldaten. 'We vluchtten het park in, maar het was verschrikkelijk. De legervoertuigen ontweken de bomen, maar niet de mensen. Ik zag hoe een oude vrouw door een amfibievoertuig werd platgereden. Ze maakten een vloerkleed van haar. Ik werd misselijk en kon niet meer verder lopen, maar mijn vrienden sleepten me mee. Ik zag kermende mensen liggen in plassen bloed. Thuis huilde ik aan een stuk door. In de nacht van 17 op 18 december begon het ineens hard te regenen. Ik dacht toen: werkt God met de moordenaars samen? De regen spoelde al het bloed van de straten!'

Dezelfde plek, twintig jaar later. De Boulevard van de Jeugd is omgedoopt in Boulevard 16 December en oogt als een Weense straat, waaraan zeventig jaar niets is gedaan. Het parochiehuis staat half in de steigers. Onderin worden kaasbroodjes verkocht. Een gedenkteken is in geen velden of wegen te bekennen.

Aan de rand van de straat is een winkelcentrum in aanbouw. De trams die over de rails kletteren, zijn dezelfde vooroorlogse modellen die hier in de middag van 17 december tot stilstand kwamen.

Mihaela Iakob herinnert zich hoe er vlakbij de tram werd geschoten en alle mannen die in dienst waren geweest op hun buik gingen liggen. Alle vrouwen bleven stokstijf staan.

Drie dagen later, op 20 december, was Timisoara de eerste vrije stad van RoemeniŽ. 'Ik keek toen voor het eerst weer in de spiegel en zag dat ik voor de helft grijs was geworden.'

Zij draait haar betraande ogen naar de kranten op de vloer. 'Een paar maanden later zag ik mijn vader in Boekarest. Hij was muzikant in het orkest van het leger. Hij zei: Het kan nooit dat het leger in Timisoara op julie geschoten heeft. Ik riep: wat weet jij daarvan? Jij zat in je pyjama op de bank op tien hoog in Boekarest!'

Anno 2009 staat in het centrum van Timisoara een klein bronzen kunstwerk waarin gestapelde lijken te herkennen zijn. Onderschrift: In Memoriam December 1989.

Er is ook klein museum van de revolutie, waarvan de meeste inwoners het bestaan niet kennen. Op het centrale plein hangt een enorm reclame-spandoek met de slogan: 'Tegen Timisoreanen neem je het niet op.'

Eronder een stuk of tien commerciŽle logo's. De M van McDonald's is erbij. Een door automerken gesponsord openluchtconcert doet de barokke, gele kathedraal even verderop trillen op haar grondvesten.

'Na 17 december 1989 was er iets in mij kapot', zegt Mihaela Iakob. 'Tien jaar lang durfde ik nauwelijks de straat op. Anderen hadden het er minder moeilijk mee. Sommige van mijn vrienden gingen in 1990 tapijten kopen in Istanbul en begonnen handeltjes. Later kochten ze auto's. Ik denk dat mij dat uiteindelijk het meest heeft verbijsterd. Alsof er helemaal niets was gebeurd.'

De Volkskrant 21-08-09
RoS andere artikelen:
De echte opstand in Roemenie bleef buiten beeld
Nausicaa Marbe, Volgens veel Roemenen zijn tijdens de revolutie van december 1989 de revolutionairen geflest door de partijkaders. Dat kon gebeuren doordat de Roemeense revolutie een wave was, g...
In herinnering 16 december 1989: Tanks ontweken bomen, geen mensen
Olaf Tempelman TIMISOARA - Twintig jaar geleden verdween het Sovjet-communisme uit Europa. Bijna een halve eeuw had het een diep stempel gedrukt op de helft van het continent. Wat is ervan ove...