Van onze verslaggeefster Ellen de Visser

AMSTERDAM - Onderzoekers van het Rotterdamse Erasmus MC hebben een manier gevonden om chemotherapie alleen in tumorcellen te laten werken. Ze verpakken chemomedicijnen in vetbolletjes en brengen die in het gezwel tot ontploffing. Daardoor kunnen de kankermedicijnen hun werk gericht doen en hebben patiënten veel minder last van bijwerkingen van de chemotherapie.

De eerste resultaten van het onderzoek worden vandaag gepresenteerd op een Europees congres in Rotterdam. Internationaal wordt al langer onderzoek gedaan naar dergelijke chemobommen, zegt Timo ten Hagen van het Laboratorium Experimentele Chirurgische Oncologie, maar tot nu toe stuitten wetenschappers steeds op het probleem dat de vetbommetjes in de tumor te weinig en te langzaam medicijnen afgaven.

Vetomhulsel
Het vetomhulsel was zo stabiel dat het niet alleen in de bloedbaan, maar ook in de tumor te lang intact bleef. Daardoor was het effect van de chemo te gering.

Samen met onderzoekers uit Duitsland en de Verenigde Staten ontwikkelden de Rotterdammers thermogevoelige vetbolletjes. Bij een normale lichaamstemperatuur blijven die in stand, waardoor ze in de bloedbaan circuleren zonder hun inhoud af te geven. Door de tumor te verhitten tot 42 graden knappen de bolletjes alleen in het gezwel uiteen.

Een precisiebombardement is het gevolg. 'De vetbolletjes blijken in de tumor binnen een paar minuten de medicatie af te geven', zegt Gerben Koning, groepsleider van Tumor Manipulation and Targeting (TMT) in Rotterdam. 'Dat is van groot belang, want om de tumorcellen te doden moet je zo snel mogelijk een zo hoog mogelijke concentratie medicijnen bereiken.'

Onderzoek in het laboratorium en bij muizen is succesvol verlopen en studies bij mensen zullen de komende jaren volgen, zegt Koning.

Verwarmen
Het verwarmen van tumoren, ook wel hyperthermie genoemd, is een behandelmethode die al langer bestaat, zegt fysicus Gerard van Rhoon van het Erasmus MC. In combinatie met bestraling of normale chemotherapie biedt hyperthermie vaak betere resultaten. In Rotterdam is daarmee onder meer ervaring opgedaan bij vrouwen met terugkerende baarmoederhalskanker, zegt Van Rhoon. Onderzoek toont aan dat hun overlevingskansen fors toenemen.

Vooral oppervlakkige gezwellen en tumoren in het bekken en het hoofd-halsgebied kunnen worden verhit. Dat gebeurt met behulp van microgolven (vergelijkbaar met de straling in de magnetron). De doorbloeding neemt toe en de vaatwanden worden beter doorlaatbaar. Daardoor is het tumorweefsel beter bereikbaar voor medicatie en gevoeliger voor bestraling.

Aan die combinatietherapie kleeft echter een nadeel. De verhitting is voor de patiënt weliswaar vrij onschadelijk, maar de chemo verspreidt zich over het hele lichaam. Chemobommen ondervangen dat nadeel.

de Volkskrant 20-05-10