door onze redacteur Eduard Sloot
DEN HAAG - Minister Wouter Bos van Financiën steekt miljarden in het Nederlandse bankwezen. Voor de overheidsbegroting lijkt dat geen probleem, maar wat zien we terug van de miljardenleningen die Bos afsluit?
DEN HAAG - Trots presenteerde minister Bos van Financiën afgelopen Prinsjesdag zijn begroting voor komend jaar. De overheidsschuld daalt volgend jaar met zo'n vier miljard tot veertig procent van het nationaal inkomen, meldde hij. Maar die verwachting lijkt nu niet meer realistisch. De kapitaalinjecties die Bos op de kapitaalmarkt moet lenen om banken in Nederland bij te staan, drukken zwaar op de staatsschuld. Tot nu toe investeerde hij 16,8 miljard in Fortis en ABN Amro, en leende hij tien miljard aan ING.
Hoe verhouden deze leningen zich tot het Europese Stabiliteits- en Groeipact, die strenge eisen stelt aan de overheidsfinanciën? Het begrotingstekort mag toch niet hoger zijn dan drie procent van het nationaal inkomen?
,,Nederland zit op rozen'', reageert hoogleraar financiële economie Sylvester Eijffinger van de Universiteit van Tilburg. Volgens hem komt ons land niet in de gevarenzone. ,,Nederland heeft een begrotingsoverschot.''
Het geld dat minister Bos leent om de kapitaalinjectie in ING en de nationalisatie van Fortis te betalen, valt buiten de begroting, zegt hoogleraar openbare financiën Harrie Verbon. ,,Het is een vermogenstransactie, er staan inkomsten in de toekomst tegenover. Dit hoef je niet bij het begrotingstekort op te tellen. De overheidsschuld telt voor het Stabiliteitspact minder zwaar dan het begrotingstekort.''
De rente op die extra leningen telt wel mee voor het begrotingstekort. Daartegenover staat echter een rendement van 8,5 procent van ING voor de kapitaalinjectie, benadrukt Eijffinger. ,,Dat is geen slechte deal. De overheid kan die tien miljard euro lenen voor vier procent rente en haalt dus 4,5 procent winst. Dat levert de staatskas ieder jaar 450 miljoen euro extra op. Daarmee kan minister Bos het begrotingstekort door de terugvallende economische groei dichten, want hij heeft toch vrij optimistisch begroot.''
Blijft de vraag of minister Bos het geld dat hij in Fortis en ING heeft gestoken, terugkrijgt. Gebeurt dat niet, dan moet hij die leningen afboeken en loopt het begrotingstekort alsnog op. ,,Die kans lijkt mij zeer gering, tenzij het financiële systeem implodeert'', zegt Eijffinger. ,,Als we er vanuit gaan dat we het ergste van de kredietcrisis achter de rug hebben - en dat denk ik - dan springt de staat er goed uit. Als de kapitaalinjectie voor ING wordt omgezet in aandelen, krijgt minister Bos voor zijn lening van tien miljard straks vijftien miljard terug. Dat is toch redelijk.''
Verbon filosofeert alvast over de extra miljarden die de overheid dan tot zijn beschikking heeft. ,,Daarmee zou best eens de vergrijzing betaald kunnen worden, zat ik mij laatst te bedenken. Dan zou het zonde zijn de aandelen in banken snel weer te verkopen.''
Eijffinger moet er niet aan denken. ,,Deze maatregelen zijn tijdelijk, zegt ook minister Bos.
,,Wanneer het langer duurt dan drie jaar, zal Eurocommissaris Neelie Kroes (Mededinging, red.) aan de bel trekken. Het is niet de taak van overheden te participeren in banken en verzekeraars.''
Hoe zit het met de miljard die Bos IJsland heeft voorgeschoten, om Nederlandse spaarders terug te betalen? Komt dat geld wel terug? ,,Econoom Flip de Kam zegt dat de overheid daar niks meer van terug ziet'', zegt Verbon. ,,Ik denk dat we ongeveer de helft terug krijgen. Dat bedrag komt dan ten laste van het begrotingstekort. IJsland is bijna failliet, maar kan het zich niet veroorloven niks af te betalen. Dan zijn ze niet betrouwbaar meer. Het gaat IJsland veel bloed, zweet en tranen kosten.''
Eijffinger gaat er vanuit dat IJsland zijn verplichtingen nakomt en dat minister Bos dus geen tegenvaller hoeft te incasseren. ,,Je mag er vanuit gaan dat een IJsland een fatsoenlijk land is en dat geld terugbetaalt. We praten hier niet over de Centraal Afrikaanse Republiek. Betaalt IJsland dat niet, dan zal dat zijn kredietwaardigheid voor decennia aantasten.''
'Staat had ING kunnen kopen voor 20 miljard'
De overheid had ING kunnen kopen voor twintig miljard euro, zegt hoogleraar financiële economie in Tilburg Sylvester Eijffinger.
,,De aandelenkoers van ING was op vrijdag met 27 procent gedaald. Had de overheid in het weekend niets gedaan, dan was de koers afgelopen maandag misschien wel gehalveerd. Als minister Bos en Nout Wellink van De Nederlandsche Bank topman Tilmant van ING het mes op de keel hadden gezet, hadden ze heel ING voor twintig miljard euro kunnen kopen.''
De reden waarom minister Bos het niet zover heeft laten komen, is dat hij reputatieschade voor ING wilde voorkomen, meent de hoogleraar.
Tilmant zei ook andere financieringsbronnen te kunnen aanspreken, maar volgens Eijffinger is dat niet het geval. ,,ING betaalt de staat 8,5 procent rente. Dat had ING op de kapitaalmarkt nooit kunnen krijgen. Dan moet je eerder denken aan staatsfondsen en percentages van boven de tien procent per jaar.''
Ned.Dagblad 21-10-08
| Talenassortiment |
|
