Talenassortiment
                        Change the color of the site
 
Log in
Onthoud mij:
Het laatste kwartiertje

Navigatie a-z
 
 
 
Studiehuis Resort of Security RoemeniŽ Informatiescherm
Uw naam:
Uw emailadres:
Uw vriends naam:
Uw vriends emailadres:
Uw bericht
Nostalgie
'Kijk maar op noviomagus.nl'
door onze redacteur Peter Sneep
Met prentbriefkaarten uit lang vervlogen tijden trekken journalisten van het Nederlands Dagblad deze zomer het land in, op zoek naar verhalen van vroeger en nu. Vandaag: Keizer Karelplein in Nijmegen
Ik houd van bomen, maar nu even niet. Ik probeer op het Keizer Karelplein in Nijmegen een foto te maken van Germania en Vereeniging. De plek waar de fotograaf van de ansichtkaart stond, is snel gevonden. Niet dat dat nu een handige plek is om foto's te maken. Ik sta met mijn rug tegen een muur, precies tussen twee pinautomaten in. Voorbijgangers kijken me argwanend aan. De mevrouw die net heeft gepind, durft pas een eindje verderop de bankbiljetten in haar portemonnee te doen.

Een goed standpunt, best. Maar de foto die ik ga nemen, lijkt niet op het plaatje dat ik heb meegekregen. Op de oude foto staan al veel bomen, nu zijn het er nog veel meer. Ze ontnemen het uitzicht op het bankgebouw dat op de plaats van restaurant Germania staat. Van het standbeeld van bisschop Hamer is alleen de sokkel te zien en naar de aanwezigheid van concertgebouw De Vereeniging moet je raden. Bovendien stond de fotograaf van de ansichtkaart hoger dan straatniveau.

Jan Peet uit Nijmegen meldt zich net na tien uur via de tiplijn. Hij adviseert mij naar de Titus Brandsma Gedachteniskerk aan de overkant van het plein te gaan. ,,Brandsma is in de Tweede Wereldoorlog in een concentratiekamp omgekomen. Hij was opgepakt omdat hij opkwam voor de persvrijheid. Dat is voor jullie als journalisten wel interessant'', oppert Peet. Eerst wil ik andere ND-lezers de gelegenheid geven hun tips te melden. Het lijkt me niet goed tijdens het bezoek aan de kerk gestoord te worden door de telefoon. Daarom ga ik maar even de binnenstad in. Boven een etalage op een pand aan de Grote Markt staat in glas in lood het woord 'Slagerij'. Tijdens een fietsvakantie toen ik nog op de havo zat, hebben we daar slavinken gekocht die bij het opeten niet echt smakelijk bleken te zijn. Het pand staat leeg en dat lijkt me terecht.

Twee studentes Engels van de Radboud Universiteit, Loes Visser (22) en de al wat oudere Takina Visser (56) - geen familie van elkaar - houden me staande. Ze willen vragen stellen over linkshandigheid in het kader van hun educatieve minorstudie. Ze willen weten of er bij mij in de klas op de lagere school kinderen zaten die linkshandig waren maar toch rechts moesten schrijven. Ik vertel wat klasgenoot Jacques overkwam. Hij was links en elke keer als hij links schreef, zei de juf: ,,Rechts, Jacques''. Totdat hij zijn rechterarm brak en links mocht schrijven. ,,Hij heeft z'n gips vast heel lang omgehouden'', vermoedt Takina, maar ik moet haar teleurstellen.

De tiplijn blijft stil. Iets na twaalf uur loop ik dan toch maar de Titus Brandsma Gedachteniskerk in, een neoromaans gebouw uit 1908. Herma Bus, zittend achter een tafeltje, heet me welkom. De 82-jarige domicanes is al drie jaar vrijwilligster in de kerk. Voor die tijd was ze altijd bezig in het jongerenwerk in de Utrechtse wijk Lunetten. Nu woont ze in een rusthuis voor nonnen in Nijmegen. Ze wijst me waar ik de tentoonstelling over het leven van Titus Brandsma het best kan beginnen. Er zijn foto's uit zijn leven te zien. Ook zijn perskaart, uitgegeven door de Nederlandse Rooms-Katholieke Journalisten Vereniging, ligt er in een vitrine.

Brandsma, die hoorde tot de orde van de karmelieten, was hoogleraar wijsbegeerte en geschiedenis van de vroomheid aan de Katholieke Universiteit van Nijmegen. Hij was zeer actief in de katholieke pers. Al in 1938 wees hij tijdens zijn colleges het nationaal-socialisme scherp af. Eind 1941 praat hij met aartsbisschop De Jong over de katholieke pers. Alle kranten moeten op dat moment verplicht advertenties van de NSB opnemen. Brandsma bezorgt in het geheim persoonlijk bij alle hoofdredacties een brief. Daarin schrijft hij dat kranten iedere medewerking aan de NSB moeten weigeren, ook al komt hen dat op schorsing, boete of opheffing van de krant te staan. ,,God spreekt het laatste woord en loont zijn trouwe knecht'', beŽindigt de karmeliet zijn brief. Hij wordt verraden en opgepakt. In juli 1942 overlijdt hij in concentratiekamp Dachau. Hij wordt gecremeerd en de urn met zijn as staat in de Nijmeegse kerk. ,,Hij zal zijn als een boom, geplant aan levend water'', associeert mijn hoofd. Ik houd weer van bomen.

Rest nog de vraag waar restaurant Germania is gebleven. Het lieftallige witblonde meisje van de VVV, ook gevestigd aan het Keizer Karelplein, is daar kort over. ,,Kijk maar op noviomagus.nl'', zegt ze na overleg
met een oudere collega. Ja doei!


Zuideinde van het hulpgat
29 juli 2008

door onze redacteur Roel Sikkema

Geldermalsen, dat is een plaats waar ik nogal wat voetstappen heb staan. Op de Prinses Beatrixweg bijvoorbeeld, waar een houthandel was waar paaltjes werden geteerd. Elke keer als ik zo'n geteerd paaltje ruik, moet ik aan die straat denken.

Geldermalsen was ook het dorp met de drie hoge schoorstenen van de Chamotte Unie, de steenfabriek waar mijn oom werkte. Of van het hervormde kerkje van wijk-Oost, gebouwd in een boomgaard. En van de Centrumkerk, de prozaÔsche naam van de oude dorpskerk. Of het grote station dat niet voor, maar midden tussen de sporen was gebouwd. Waar de bussen vroeger gewoon het perron opreden en je zo van de trein de bus in kon stappen.
Anno 2008 is veel van dat oude verdwenen. Op de plaats waar de paaltjes werden geteerd, staan nu splinternieuwe luxe twee-onder-een-kapwoningen. De steenfabriek is al jaren geleden gesloten en afgebroken, alleen de naam van een bedrijventerrein herinnert er nog aan. Het kleine kerkje staat er nog, maar de boomgaard is verdwenen. En ook de Centrumkerk heeft nog z'n saaie naam. Ze zijn in Geldermalsen niet meegegaan met de mode om oude dorpskerken weer hun oude, middeleeuwse heiligennamen te geven. Waarom niet? Omdat de plaatselijke schutspatroon te veel aan een bekende tv-zwerver uit de jaren zeventig en tachtig zou denken? Ook het monumentale station staat er nog, maar bussen en auto's mogen al decennialang het perron niet meer op. ,,Dat is verboden toen er eens iemand, een jongetje meen ik, onder de trein kwam'', zegt de heer R.D. Timmer, een lezer uit Geldermalsen. ,,Ook auto's mochten het perron op. Als ik iemand weg bracht, stopte ik vlak voor de trein.''

Timmer is een echte kenner van de geschiedenis van Geldermalsen en leverde de foto van de oude Lingebrug, zoals die er rond 1930 uitzag. Zo'n vijfenzeventig jaar later is de plek nog goed herkenbaar. Links staat nog steeds het vroegere kantongerecht dat later dienst deed als politiebureau. Er is nu een luxe modezaak in gevestigd. Rechts was een gerenommeerd restaurant gevestigd dat bekend stond onder de naam Carabain. Het is in 1976 gesloopt en vervangen door een winkelpand. Er zit nu een Lidl in, die op deze maandagmorgen druk wordt bezocht. Verder is het in het centrum een wat dooie boel. De meeste winkels zijn dicht, een zoektocht naar een wc levert alleen gesloten horeca op, tot in de Geldersestraat als hoop in bange dagen een Hema opduikt, die wel open is.
In die straat was vroeger op nummer vier de slagerij van Gerrit Langedijk gevestigd. ,,Daar logeerde ik vaak bij mijn oom en tante'', zegt mevrouw Struik uit Giessenburg, die me net in de Hema belt. ,,Ik ben van 1937, kort na de oorlog was ik er vaak. Vanuit het huis hadden we uitzicht op de paardenmarkt. Ik herinner me dat mijn ouders me vaak kwamen halen en dat dan 's zondags na het eten de mannen eerst een ommetje gingen maken en dan op de Lingebrug naar een weiland vol 'vetweiders' keken, koeien die voor de slacht werden gehouden. Als de afwas klaar was, gingen de vrouwen daar ook naar toe en dan liepen we via de Lingebrug naar Tricht, daar dan over de spoorbrug en de dijk terug naar Geldermalsen.''

De vader van oom Gerrit Langedijk, Jacob, bracht met paard en wagen de bestellingen rond, en mevrouw Struik mocht vaak met hem mee. ,,We kwamen in een groot deel van de Betuwe, tot aan Zaltbommel toe'', zegt ze. ,,Vaak bij hooggeplaatste mensen, in kastelen.''
De winkelpanden helemaal achterin de straat zijn nog steeds goed herkenbaar. Er zitten nu een schoenwinkel en een hypotheekverstrekker in. Alleen, waar is de Lingebrug gebleven? ,,De brug ligt nu zo'n honderd meter naar het noorden'', zegt Timmer. ,,Ze wilden in de jaren dertig een hoge brug, zodat de schepen er goed onderdoor konden. Daarvoor waren lange opritten nodig. De brug is gewoon op het land gebouwd, en daarna hebben ze een nieuwe bedding voor de rivier eronder gegraven.'' Dat de Linge vroeger dichter langs het dorp Geldermalsen stroomde, is nog steeds aan een aantal straatnamen te zien. Zo hangt op het voormalige politiebureau links nog steeds een bordje met de naam 'Kostverlorenkade'.

Rest nog ťťn vraag voor de Geldermalsense amateur-historicus. Aan het begin van de oprit naar de brug staan twee stenen paaltjes met een cryptische tekst: 'Zuideinde van het hulpgat'. Wat is dat voor vreemds? ,,Dat heeft te maken met reservebergingen van water'', zegt Timmer. ,,Wanneer door een extreem hoge waterstand in de Linge een overstroming dreigt, kan door de oprit een 'hulpgat' worden gegraven. Zulke paaltjes geven dan de begrenzing daarvan aan.'' Dan staan ze zeker ook op andere plaatsen? ,,Jazeker, op meer plekken waar een weg een belemmering voor het water zou kunnen zijn - bijvoorbeeld bij Beesd, waar de A12 de Linge kruist.''

Nederlands Dagblad 29-07-08
RoS andere artikelen:
Feyenoords allerbeste
Dat ook Johan Cruijff ooit voor Feyenoord speelde, maakt ze in Rotterdam niet uit. De bťste Feyenoordspeler aller tijden is Coen Moulijn. Hij overleed gisteren op 73 jarige leeftijd aan de gevolgen va...
'Prins Bernhard ontsnapte aan aanslag'
AMSTERDAM - Prins Bernhard is tijdens de Tweede Wereldoorlog ontsnapt aan een moordaanslag. Dit is te lezen in het stripboek Agent Orange: De Stadhoudersbrief, dat donderdag verschijnt, bevestigt uitg...
.Duikers ontdekken Russische onderzeeŽr WO II
Een team van Nederlandse, Duitse en Roemeense hobbyduikers heeft voor de kust van Constanta in RoemeniŽ het wrak van een Russische onderzeeŽr ontdekt. De duikboot uit de Shchuka-klasse was in 194...
Anton Geesink overleden
Voormalig judokampioen Anton Geesink is op 76-jarige leeftijd in Utrecht na een kort ziekbed overleden.Hij lag de afgelopen weken in het ziekenhuis. De in Utrecht geboren Geesink veroverde in 196...
Het bijbeltje van verzetsheld Aart Alblas
DORDRECHT - In museum Het Hof in Dordrecht is de zakbijbel te zien van verzetsstrijder Aart Alblas. Dordtenaar Hans Berrevoets kreeg de bijbel van Alblas' verloofde. Gereformeerden zagen...
De werkelijkheid mooi vertekend
door Aukje Bos-Geertsema Werk van Anton Pieck in een ruimte die speciaal is ingericht voor hedendaagse kunst. Wanneer dat gebeurt, moet er iets bijzonders aan de hand zijn. De nostalgische pr...
De Rotterdam is weer thuis
HOEK VAN HOLLAND (ANP) Ė Het legendarische passagiersschip de ss Rotterdam is terug waar het thuishoort: in Rotterdam. Rond negen uur 's avonds werd het schip door twee slepers in positie gebracht...
Nostalgie
'Kijk maar op noviomagus.nl' door onze redacteur Peter Sneep Met prentbriefkaarten uit lang vervlogen tijden trekken journalisten van het Nederlands Dagblad deze zomer het land in, op zoe...