door Coos de Jong

Nog nooit waren de vrijgemaakt-gereformeerde en Nederlands-gereformeerde kerken elkaar zo dicht genaderd. En toch nam de synode van Zwolle-Zuid het besluit dat over bepaalde zaken waarover vertegenwoordigers van beide kerken het eens waren geworden, opnieuw gepraat moet worden. Wat is er misgegaan?
Het was zo'n ontroerende toespraak geweest van Ad de Boer op de vergadering van de vrijgemaakte synode. De synodeleden waren diep onder de indruk van de woorden van de Nederlands-gereformeerde afgevaardigde. Nog nooit waren de GKV en de NGK elkaar zo dicht genaderd. Een paar dagen later volgt de kille ontknoping. Afstandelijk wordt vastgesteld dat er opnieuw gepraat moet worden over zaken waar beide het al over eens waren.

De afgelopen jaren was de verhouding tussen de GKV en de NGK sterk verbeterd. Een paar mijlpalen op een rij:

- Het combinummer van het Nederlands-gereformeerde blad Opbouw en het vrijgemaakte blad De Reformatie ter gelegenheid van veertig jaar Open Brief. (Deze brief leidde in de jaren zestig tot de breuk in de vrijgemaakt-gereformeerde kerken, waarbij de Nederlands Gereformeerde Kerken ontstonden, red.) Wie had dat ooit kunnen denken?

- De vrijgemaakte predikant van de samenwerkingsgemeente in Zaandam als afgevaardigde op de laatstgehouden Nederlands-gereformeerde landelijke vergadering.

- Herkenning en samenwerking in allerlei plaatsen, al of niet in combinatie met de christelijk-gereformeerden.

- En last but not least: de Balans van wederzijdse deputaten kerkelijke eenheid, waarin overeenstemming over de binding aan de belijdenis wordt geconstateerd en die met algemene stemmen aangenomen is op de landelijke vergadering van de NGK.

En dan toch een vrijgemaakte synode die besluit dat opnieuw gepraat moet worden over de dingen waar je het al over eens bent. Wat is er toch misgegaan?

Zo'n dertig jaar ben ik abonnee van Opbouw en regelmatig lezer van De Reformatie. In de jaren vlak na de scheuring van 1967 heb ik op initiatief van de NGK in Amstelveen meegedaan aan de eerste prille pogingen om tot een gesprek te komen tussen vrijgemaakten en Nederlands-gereformeerden. In die afgelopen dertig jaar heb ik de onderlinge toon van felle verwijten en harde kritiek langzaam maar zeker zien veranderen in die van waardering, vertrouwen en het besef dat we voor dezelfde zaak staan en met dezelfde problemen geconfronteerd worden. Bij die veranderde sfeer paste de hoop en de verwachting dat we elkaar nu zouden vinden en op weg zouden gaan naar een vorm van hereniging. In plaats daarvan draait de synode van 'balans' naar 'tussenbalans', van 'we zijn het eens' naar we 'moeten er nog maar eens over praten'.

Druk
Ligt het aan mij, of is de parallel met het besluit van de christelijk-gereformeerde synode over de vrijgemaakten wel heel treffend? Wat was de vrijgemaakte synode bedroefd over de afwijzing door de christelijk-gereformeerden. En nu doen ze met de Nederlands-gereformeerden hetzelfde. Eerst overeenstemming bereiken (via deputaten) en dan zeggen, sorry, toch maar weer praten, zonder uit te spreken dat de in de Balans weergegeven overeenstemming op onjuiste basis zou berusten, of zo.

Het hoge woord moet er maar uit: is deze synode gezwicht voor chantage van sommige buitenlandse zusterkerken? Kerken die op hoge toon verkondigden dat de relatie zou worden herzien bij positieve besluiten over de NGK? Heeft de niet-aflatende druk van verontruste sites de synodeleden parten gespeeld?

Struikelblok
Er ligt één struikelblok tussen de GKV en de NGK dat niet zomaar weggeruimd kan worden. Maar 'de vrouw in het ambt' als sjibboleth voor rechtzinnigheid, hoe lang denkt de synode dat vol te kunnen houden? Als je leest hoe er gediscussieerd wordt over dit (en ook wel andere) onderwerpen, dan denk ik soms: waar hebben die mannen het over? Gaat dat over ons? Hoever zijn ze losgezongen van de werkelijkheid? Denken ze nog steeds dat ze zelf alles op een rijtje hebben en zonder anderen kunnen? Dat wat in de NGK speelt, niet binnen de GKV aan de orde is? Is het in hun visie nog altijd de tijd om anderen de maat te nemen?

Met de christelijk-gereformeerde ds. Groenleer van Leiden, indertijd in het Nederlands Dagblad over het besluit van zijn synode, zeg ik: ik schaam me diep voor dit besluit van de vrijgemaakte synode. Het frustreert de Nederlands-gereformeerde gesprekspartners (zie de reactie van Ad de Boer in Opbouw, zie Nederlands Dagblad 4 juli, pagina 2). Het is een voorbeeld van wat eigenlijk 'onbehoorlijk bestuur' zou moeten heten. Deputaten die nu opdracht krijgen opnieuw te gaan samenspreken zouden daarom moeten zeggen: wij geven de opdracht terug, we gaan niet opnieuw praten over zaken die zijn uitgepraat en waar we het al over eens zijn. De plaatselijke kerken zullen dan wel andere wegen vinden waar hun voeten gaan kunnen.

Coos de Jong is lid van de Gereformeerde Kerk (vrijgemaakt) in Leiden.

Ned.Dagblad 07-07-08