door Ds. Pieter Niemeijer

In de geschiedenis van de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt) hebben consequenties die worden getrokken uit Gods Woord, niet zelden hetzelfde gezag gekregen als het Woord zelf.

'Ernstige dwalingen' heten ze, die in de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt) zouden spelen. Kijk je wat met die aanduiding bedoeld wordt, dan blijkt het niet te gaan over bestrijding of ontkenning van onderdelen van de confessie, maar om consequenties die men trekt uit het Woord van God en de leer van de kerk. Daarnaast gaat het om de uitvoering van kerkelijke afspraken.

Niet zelden heeft het woord 'reformatie' onder vrijgemaakt-gereformeerden een klank gekregen van: trek de consequenties uit je overtuigingen. Uit het Woord van God getrokken consequenties hebben dan hetzelfde gezag als Gods Woord. Tegen deze achtergrond is het zojuist genoemde spreken van 'ernstige dwalingen' te verklaren.

Versmalling
Reformatie in die zin betekent niet alleen een steeds verdergaande concretisering, maar ook een steeds verdergaande versmalling van de weg van de kerk. Het zal niet verbazen dat op dit steeds smallere pad ook steeds minder wandelaars aangetroffen worden. Het was typerend dat de voorganger van de Ichthusgemeente in Kampen in een spreekbeurt enige tijd geleden aangaf ,,nog maar weinig gereformeerden om zich heen te zien''.

In de kerkgeschiedenis van de negentiende en twintigste eeuw is 'reformatie' echter altijd verbonden met 'wederkeer'. Een begeleidend verschijnsel van zo'n terugkeer is dat je oog houdt voor anderen die hetzelfde geloof hebben en dezelfde verankering in de reformatorische confessie kennen.

Het is deze laatste opvatting van 'reformatie' die stem kreeg in het appel dat de generale synode van Amersfoort-2005 deed op de hersteld-gereformeerde kerken. Dat appel verdoezelde geen gevaren en bedreigingen voor het eigen kerkelijk leven, en het ademde allesbehalve een sfeer van 'vrede, vrede en geen gevaar'. Het zei onder meer:

Terugkeer
,,Wij willen onderkennen wat in allerlei concrete situaties de wil van God is. Wij zijn er daarbij op uit het Woord van God maximaal recht te doen. Maar wij willen níét alle consequenties die wij trekken, met goddelijk gezag of met het gezag van de Schrift bekleden. In onze menselijke concretisering en uitwerking van wat het geheel van de Schrift ons aanreikt, laten zich culturele beperkingen en factoren niet ontkennen. Reformatie is voor ons dan ook niet een alsmaar 'verdergaan' in het verabsoluteren van bepaalde en altijd beperkte consequenties uit Gods Woord, maar 'terugkeer' naar Gods Woord in zijn volle breedte. Niet in steeds verdergaande uitwerkingen en toepassingen die wij aan Gods Woord geven (en die zomaar menselijk eenzijdig kunnen worden), maar in het Woord van God zelf ligt de schat en de kracht van de kerk.''

Wat willen we zijn: geradicaliseerd of gereformeerd? Vertrouwen we in de strijd van het geloof die we te voeren hebben op de reinigende en samenbindende kracht van God, of proberen we de gevaren die we zien te beheersen door onze consequenties?

P. Niemeijer is predikant in Den Helder en was in 2005 preses van de synode van Amersfoort-2005 van de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt).

Ned.Dagblad 27-02-10