door Mr. Richard Donk

Haïti kreeg in drie weken tijd maar liefst vier zware orkanen te verwerken. Honderden doden, tienduizenden ontheemden en enorme materiële schade waren het gevolg. Eris Labady: „Dit land is zo kwetsbaar dat er maar weinig voor nodig is om het te verwoesten.”

Het orkaanseizoen duurt nog tot en met november. Nu al is de negende letter van het alfabet gebruikt om de jongste tropische storm een naam te geven. Op dit moment raast Ike over het zuiden van de Verenigde Staten. Fay, Gustav en Hanna gingen Ike de afgelopen weken voor. Vooral in het Caraïbisch gebied hield het natuurgeweld huis. In Cuba vielen tientallen doden. Op de Turks- en Caicoseilanden raakte 80 procent van de huizen beschadigd. De Amerikaanse stad New Orleans, die drie jaar geleden bijna volledig overstroomde, bleef wonder boven wonder gespaard.

Het zwaarst getroffen lijkt het straatarme Haïti, waar het merendeel van de bevolking van minder dan een dollar per dag moet zien rond te komen. Naar schatting 550 mensen kwamen om. Kampten andere eilanden vooral met de verwoestende winden die de orkanen met zich meebrachten, in Haïti was de overvloedige regenval de voornaamste boosdoener. Grote delen van het land overstroomden. De noordelijke stad Gonaïves stond vrijwel geheel onder water. Voor de inwoners bracht de wateroverlast angstige herinneringen naar boven aan de orkaan Jeanne, die in 2004 aan bijna 2000 Haïtianen het leven kostte, voornamelijk in Gonaïves.

Noodhulpactie
Woord en Daad is inmiddels een noodhulpactie voor Haïti gestart. De Nederlandse stichting stelt in eerste instantie 50.000 euro beschikbaar aan haar lokale partner in Haïti, Parole et Action. Medewerkers van Parole et Action zullen eerste levensbehoeften zoals drinkwater, voedsel en medicijnen uitdelen aan mensen in de getroffen gebieden.

Interim-directeur van Parole et Action, Eris Labady, maakte de vier orkanen van nabij mee. In een voorstad van de Haïtiaanse hoofdstad Port-au-Prince was Labady getuige van het natuurgeweld. „Met de wind viel het nog wel mee”, vertelt hij telefonisch. „Natuurlijk waaide het vreselijk hard, maar ik heb wel erger meegemaakt. Het was vooral de enorme regenval die voor grote schade heeft gezorgd. Op lager gelegen plaatsen stonden alle huizen onder water.”

Toch is de situatie rond de hoofdstad niet te vergelijken met de toestand in Gonaïves, aldus Labady, die de afgelopen week het rampgebied bezocht. „Wat ik daar heb gezien, is echt ongelooflijk. Gonaïves zag eruit als één grote rivier. Overal was water. Mensen liepen er tot over hun knieën in, op sommige plaatsen zelfs tot hun middel. Het ergste vond ik de vele gewonden die zonder enige medische verzorging in allerlei noodlocaties werden opgevangen.”

De interim-directeur bezocht ook een school waar 200 mensen op één verdieping opeengepakt zaten. „Ze waren ontzettend bang voor nieuwe overstromingen. Elke keer als het begon te regenen keken ze elkaar in paniek aan. In de korte tijd dat ik er was werden er drie baby's geboren. Denk je eens in, onder deze omstandigheden een kind ter wereld brengen, zonder deskundige hulp en voldoende hygiëne.”

Geplunderd
Naast medische verzorging heeft de bevolking van Gonaïves volgens de Haïtiaanse hulpverlener ook dringend water en voedsel nodig. „Mensen lijden echt honger en velen hebben niet de beschikking over schoon drinkwater. De vrees bestaat daarom dat er besmettelijke ziekten zullen uitbreken.”

De afgelopen week stuurde Parole et Action kleding, voedsel en water naar getroffen plaatsen. De distributie verliep niet altijd zonder problemen, vertelt Labady. „Er wordt erg snel geplunderd. Wij deelden op een gegeven moment flessen water uit in Gonaïves, toen we door een menigte werden belaagd. Uiteindelijk hebben we de auto's gesloten, het water in bekers geschonken en vanuit het raam de mensen aangereikt.”


Het is erg lastig geworden om Gonaïves te bereiken, aldus Labady. „De orkaan Ike heeft een belangrijke brug op de noord-zuidverbinding verwoest, dus je kunt nu vanuit de hoofdstad alleen nog maar per helikopter naar Gonaïves toe. De Verenigde Naties zijn er gelukkig in geslaagd flink wat voorraden naar de stad te vliegen. Er is echter nog een ernstig gebrek aan kooktoestellen. Je kunt mensen voedsel geven, maar het moet wel worden gekookt. Ik ben er echter zeker van dat ze een manier zullen vinden om het te bereiden.”

Bomen gekapt
Intussen houden de Haïtianen hun hart vast voor nieuwe orkanen. Was het eiland zich net enigszins aan het herstellen van de ravage die Jeanne vier jaar geleden aanrichtte, de stormen van de afgelopen maand hebben Haïti weer volledig teruggeworpen. Eris Labady: „Dit land is zo kwetsbaar dat er maar weinig voor nodig is om het te verwoesten. In de vlaktes zijn vrijwel alle bomen gekapt om als brandhout te worden gebruikt. Die bomen braken normaal gesproken de kracht van de wind. Nu krijgen we elke keer de volle laag. Verder is er geen enkele controle over de manier waarop woningen worden gebouwd. Ze zijn vaak zo ondeugdelijk geconstrueerd dat ze bij de minste of geringste storm als kaartenhuizen in elkaar vallen.”

Hoewel Haïti over een orkaanwaarschuwingssysteem beschikt, maakt dat in de praktijk niet zo veel uit, meent Labady. „We horen op de radio dat er een orkaan aankomt. En dan? De inwoners van de Verenigde Staten kunnen de kustgebieden ontvluchten. Wij zitten op een eiland. We kunnen nergens heen.”

Ref.Dagblad 12-09-08