DEN HAAG - Bijna dertig jaar heeft Hosni Mubarak als een farao geregeerd over Egypte. Hij deed dat met harde hand, met de volle steun van het leger, zonder oppositie.


En tot het begin van de protesten op het Bevrijdingsplein (Tahrir) in Caïro achttien dagen geleden, zonder vicepresident of aangewezen opvolger. Uitgerekend de net benoemde Omar Suleiman kondigde gisteravond het aftreden van Mubarak, hetgeen een dag eerder nog onmogellijk leek.

Hosni Mubarak (82) was zelf zes jaar vicepresident toen hij in oktober 1981 naar voren werd geschoven als opvolger van Anwar Sadat. Die werd bij een militaire parade vermoord door militairen die boos waren over het door Sadat gesloten vredesverdrag met buurland Israël. Mubarak wist zelf aan de kogelregen te ontkomen en bewaakte de 'koude' vrede zonder enige reserve.

Egypte - het leger voorop - werd daarvoor overigens ruimschoots beloond door de Verenigde Staten, die elk jaar miljarden overmaakten aan steun en wapentuig. Die steun hielp Mubarak, held uit de oorlogen tegen Israël, om dertig jaar op de been te blijven. Hij had wat te verdelen en vergat daarbij ook familie en vrienden niet. Integendeel.

Voor de Amerikanen en Israëli's, die zijn steun en hulp regelmatig nodig hadden bij conflicten met de Palestijnen, was hij ook de verzekering dat er in Egypte geen fundamentalisten aan de macht zouden komen. Dat was een schrikbeeld, voor iedereen eigenlijk want Egypte neemt anders dan bijvoorbeeld Iran - het bewind van de sjah verdween precies 32 jaar eerder, op 11 februari 1979 - in het Midden-Oosten en de Arabische wereld een sleutelpositie in. Ook op cultureel gebied.

Verkrampt
Mubarak heeft de laatste dagen, waarin de roep om zijn aftreden steeds luider werd, bijna verkrampt vastgehouden aan zijn ambt. ,,Zolang ik een hart heb dat klopt, en nog adem in mijn lijf heb, blijf ik president", zei Mubarak in 2006 nog. Een boodschap die hij de afgelopen dagen herhaalde. Voor hem geen laffe vlucht zoals de Tunesische collega-machthebber Ben Ali. ,,Ik blijf in Egypte, daar zal ik worden begraven."

Van opstappen kon ook om andere redenen geen sprake zijn: ,,Na mij de chaos", waarschuwde Mubarak, ook toen hij onder druk van de demonstraties moest beloven zich niet voor een zesde ambtstermijn van zes jaar beschikbaar te stellen.

Hosni Mubarak was pas de vierde president van de 'Arabische republiek Egypte' die in 1952 werd gesticht op de puinhopen van de corrupte monarchie van koning Faroek. In de moderne geschiedenis van Egypte is alleen de stichter van de dynastie, Muhammed Ali Pasha (1805-1838), langer aan de macht geweest dan Mubarak. De afgelopen jaren circuleerde de naam van Gamal Mubarak (47) als opvolger van zijn vader.

Beiden ontkenden officieel zo'n 'koninklijk' scenario _ in navolging van bijvoorbeeld Syrië, waar president Assad is opgevolgd door zijn zoon _ maar ook de Amerikanen hielden (blijkens documenten op WikiLeaks) rekening met die mogelijkheid, ook al kwam Gamal dan niet net als zijn vader en diens voorgangers Sadat, Nasser en Naguib voort uit de strijdkrachten. Dat scenario schrok veel Egyptenaren af; 'la lil twarith' was een veelgeschreeuwde kreet tijdens demonstraties _ 'nee tegen de erfopvolging'. Ook die roep is gisteren gehoord, al is de macht vooralsnog in handen gebleven van de naaste medewerkers van Mubarak.

laatst gewijzigd:
11-02-2011 - 18.52
auteur:
Door Hans Jacobs Ned.Dagblad