commentaar door Koert van Bekkum

Een prachtig feest in een zonovergoten Apeldoorn veranderde gisteren van het een op het andere moment in een groot drama. Maandenlang had de stad de speciale Koninginnedag ter gelegenheid van de honderdste geboortedag van Juliana voorbereid.



De mogelijke aanwezigheid van de prinsesjes had de vreugde nog verhoogd. De lucht was stralend blauw en de festiviteiten in het park waren hartverwarmend. Maar toen een zwarte auto zich met hoge snelheid een weg door de menigte baande en de bus met koninklijke gasten ternauwernood miste, zag heel Nederland zich ineens geconfronteerd met een ontstellende realiteit: vijf dodelijke slachtoffers; twaalf gewonden, van wie vier ernstig; getraumatiseerde omstanders; overal in het land uitdovende feestvreugde, omdat alle aanleiding daartoe was verdwenen; en een zwaar aangeslagen koninklijke familie die moest aanzien hoe een actie die tegen haar gericht was, zoveel onheil aanrichtte.

In de reacties overheerst afschuw, verbijstering, verontwaardiging en woede. Hoe kan het dat voor zo velen een onbekommerde gang naar een vrolijk feest resulteert in een dag van dood, rouw en pijn? Het leed van de getroffenen is nauwelijks voorstelbaar. Het maakt immers groot verschil of de beelden tot je komen via de televisie of dat je er ook fysiek bij bent. Wat overigens alleen een extra reden is alle direct betrokkenen te gedenken in gebed.

Tegelijk had de mislukte aanslag ook breder gevolgen. Koninginnedag is in Nederland vanouds een feest van de onschuld. Iedereen viert het. Ook wie niet houdt van het nachtelijke gebrul dat eraan vooraf gaat of van oud-Hollandse spelen als koekhappen, zet deze dag zijn of haar beste beentje voor. Het feit dat je de majesteit zelf op Koninginnedag gewoon kunt aanraken, symboliseert die onschuld: als we willen, kunnen we in Nederland ondanks alles toch gewoon met elkaar omgaan.

Dit vertrouwen werd gisteren ruw onderuit gehaald. Alsof Nederland een deel van het volkseigen werd ontnomen. Niet voor niets was al vroeg de uitspraak te horen dat we 'Koninginnedag nooit meer zo zullen vieren'.

Nu zal dit voor de koninklijke familie inderdaad zo zijn. Ze waren er immers zelf bij. De concrete pijn van 30 april 2009 zal blijven. Maar dat is nog geen reden te speculeren over het definitieve einde van het gemoedelijke karakter van Koninginnedag. Net zo min als er reden is om de grote klap die Nederland nu te verwerken krijgt, direct om te zetten in een veiligheidsplan of een geestelijke duiding van de geschokte reacties.

Eerst moeten politie en justitie ruimte krijgen de aard en het motief van de aanslag te reconstrueren. Zoals ook hulpverleners en kerken - in navolging van de Grote Kerk in Apeldoorn - nu eerst klaar moeten staan met een luisterend oor. Want ook Hij die in de hemel troont, troost allereerst door zijn schepselen hun verwarring te laten uitspreken.

Ned.Dagblad 01-05-09