GAZA-STAD - Israëlische troepen hebben maandag huizen, moskeeën en smokkeltunnels in de Gazastrook vanaf de grond, de zee en vanuit de lucht onder vuur genomen.

De Israëlische minister van defensie Ehud Barak liet weten dat de campagne doorgaat totdat Israël 'vrede en rust' voor de bewoners van Zuid-Israël heeft bewerkstelligd, die onder schot worden genomen door Palestijnse raketten. Een Hamas-leider riep de Palestijnen op de binnenvallende Israëlische troepen 'te vermorzelen' en ook Israëlische burgers tot doelwit te nemen.

Een stroom diplomaten en wereldleiders is naar de regio afgereisd om een einde aan het geweld te maken, daartoe aangespoord door de aanhoudende en toenemende verontwaardiging in de wereld over het groeiende aantal Palestijnse (burger-)slachtoffers. Inmiddels zouden sinds het begin van de Israëlische campagne tegen Hamas op 27 december aan Palestijnse kant 537 doden en bijna tweeduizend gewonden zijn gevallen. Onder de slachtoffers zijn zo'n tweehonderd burgerdoden.

Israëlische grondtroepen zijn zondag verder de Gazastrook ingetrokken, waarbij zij in directe vuurgevechten raakten met Palestijnse strijders. Voorlopig beperken zij zich tot open terrein in het noorden van de Gazastrook, vanwaar de meeste raketten op Israël worden afgevuurd. Een opmars naar meer stedelijk gebied, waarheen Hamas-strijders de soldaten proberen te lokken, heeft als risico meer doden, zowel onder de Palestijnen als onder de Israëlische militairen, en kan de steun voor de missie ondergraven. Hamas heeft met een stadsguerilla bovendien de beste kansen.

De Israëlische militairen hebben twee jaar getraind in een namaak-Arabische stad om zich voor te bereiden op het type stadsoorlog dat hen wacht in Gaza, liet legerwoordvoerster Avital Leibovich weten. 'Ze zijn, indien nodig, er op voorbereid' de steden in Gaza binnen te vallen, zei ze. Gaza-stad is inmiddels omsingeld, maar legerwoordvoerder Avi Benayahu zei dat nog geen stedelijk gebied is binnengetrokken. De invasie is echter 'geen schoolreisje' en zal 'lang en zwaar' worden, waarschuwde hij.

Israëlische gevechtsvliegtuigen hebben nachtelijke aanvallen uitgevoerd op onder meer moskeeën, wapenopslagruimtes en smokkeltunnels. Ook huizen van Hamas-leden waren doelwit. Palestijnen meldden gevechten in het oosten van de Gazastrook, bij de Israëlische grens. Strijders namen optrekkende Israëlische tanks met granaten en mortieren onder vuur, zeiden zij.

Doden
Sinds het grondoffensief zaterdag begon zijn zeker zeventig Palestijnse burgers omgekomen, zei een functionaris van het Palestijnse ministerie van volksgezondheid. Dertien mensen kwamen maandagochtend om bij verschillende aanvallen in Gaza. Vier kleine kinderen werden gedood door een raketaanval op een huis in het oosten van Gaza-stad. Drie andere kinderen vonden de dood bij een beschieting van een strandkamp bij Gaza-stad door de Israëlische marine. In de noordelijke plaats Beit Lahiya kwamen drie mensen om toen een raket insloeg in een huis. Zondag kwam hier ook al een ambulancemedewerker om toen zijn ambulance door een Israëlische granaat werd getroffen. In Gaza-stad vonden zondag nog eens drie ambulancemedewerkers de dood toen hun ambulance, onderweg om gewonde strijders op te halen, vanuit de lucht werd beschoten. Verspreid over Gaza vielen maandag nog drie doden. Het Israëlische leger zegt tientallen Palestijnse strijders te hebben gedood, maar dat valt mede door de ontoegankelijkheid van het strijdgebied niet te verifiëren.

Aan Israëlische kant sneuvelde bij de grondaanval één soldaat en raakte een veertigtal gewond. Verder kwamen drie Israëlische burgers en een soldaat om bij raketaanvallen. Maandag hadden strijders tegen de middag al zo'n twintig raketten op Israël afgevuurd. Twee huizen en een politiebureau werden getroffen. Ook zondag waren tientallen raketten en granaten in Zuid-Israël neergekomen. Als er burgers omkomen is dat de verantwoordelijkheid van Hamas, aldus woordvoerster Leibovich. ,,Als Hamas burgers als menselijk schild blijft gebruiken, dan is Hamas ook verantwoordelijk. Er zullen helaas waarschijnlijk burgers blijven omkomen, omdat Hamas hen in de vuurlinie blijft zetten.''

Zwarte rook van tankgranaten en stof kringelde in de lucht boven Gaza-stad, terwijl witte rook van mortiergranaten in pluimen opsteeg boven de hoofdweg die naar het noorden van Gaza leidt en zondag door het Israëlische leger werd ingenomen. Hiermee werd het noorden van het zuiden van de Gazastrook afgesneden. Boven Gaza-stad waren explosies te horen van gevechtsvliegtuigen die gebouwen aanvielen. De straten van de stad, waar vierhonderdduizend mensen wonen, waren vrijwel leeg.

,,Hamas heeft een zware klap te verduren gekregen'', zei Barak tegen een parlementaire commissie van buitenlandse zaken en defensie. ,,Maar we hebben onze doelen nog niet bereikt, dus gaat het offensief door.'' Israël heeft drie eisen: een einde aan de Palestijnse aanvallen, internationaal toezicht op ieder nieuw bestand en een stop op de herbewapening van Hamas.

Vermorzelen
Hamas zelf eist een einde aan de Israëlische aanvallen en de opening van de toevoerwegen tussen Israël en Gaza, die voor het gebied van vitaal belang zijn. Hamas-leiders houden zich sinds het begin van de aanval verscholen en hebben de bevolking slechts sporadisch toegesproken. Maandag riep een Hamas-leider de Palestijnen op de Israëlische troepen te 'vermorzelen' en Israëlische burgers tot doelwit te nemen. ,,De zionisten hebben het vermoorden van hun kinderen gelegitimeerd door onze kinderen te vermoorden. Ze hebben het vermoorden van hun mensen waar ook ter wereld gelegitimeerd door onze mensen te vermoorden. Vernietig jullie vijand'', sprak hij. Het Israëlische leger zou echter hebben ingebroken in programma's van Hamas-tv om de Palestijnen op te roepen niet als menselijk schild voor de strijders te fungeren. ,,Israël treedt alleen op tegen Hamas en heeft er geen belang bij u te schaden'', luidde de boodschap.

De Gazastrook, die al voor het Israëlische offensief door een blokkade van de buitenwereld was afgesloten, verliest langzamerhand ook het laatste contact dat er nog was. De Palestijnse telefoonmaatschappij zei dat negentig procent van alle mobiele telefoons en veel vaste telefoonverbindingen zijn uitgevallen door stroomstoringen en doordat monteurs vanwege de strijd geen reparaties kunnen verrichten. Het Israëlische leger liet inmiddels weten tachtig vrachtwagenladingen met humanitaire hulp en brandstof tot het gebied toe te laten.

Protest
Het aanhoudende geweld en daarmee gepaard gaande burgerdoden hebben tot toenemend internationaal protest geleid. De Franse president Nicolas Sarkozy is in het Midden-Oosten om in gesprekken met Israël, de Palestijnen en andere landen in de regio op een einde van de strijd aan te dringen. Vlak voor de grondinvasie begon, stelde hij nog, zonder succes, een tweedaags bestand voor. Hoewel hij Hamas door zijn raketbeschietingen het lijden van de Palestijnse bevolking verwijt, veroordeelde Sarkozy het Israëlische gebruik van grondtroepen en verwoordde daarmee de algemene opinie die in de rest van de wereld heerst.

Een delegatie van de Europese Unie, onder wie de Eurocoördinator voor buitenlands beleid Javier Solana, is in de regio om de Israëlische minister van buitenlandse zaken Tzipi Livni te ontmoeten. EU-voorzitter Tsjechië drong er bij Israël op aan humanitaire hulp tot Gaza toe te laten. De Duitse bondskanselier Angela Merkel sprak telefonisch met de Israëlische premier Ehud Olmert en drong aan op een vlug staakt-het-vuren. Daarnaast riep ze op tot een einde aan de wapensmokkel naar Gaza. Turkije en Egypte, beiden nauw betrokken bij het vredesoverleg tussen Israël en de Palestijnen, veroordeelden het grondoffensief eveneens.

Ned.Dagblad 05-01-09