De val van het kabinet heeft grote gevolgen voor enkele belangrijke economische besluiten die nog genomen moeten worden.

Economen en werkgeversorganisatie over de kansen en bedreigingen voor onze economie.


Positief
Afgelopen vrijdagnacht kwam er een einde aan de coalitie CDA, PvdA en Christenunie en daarmee ook aan Balkenende IV. De val van het kabinet is zowel positief als negatief te benaderen, aldus Marcel Canoy hoogleraar economie. "Het positieve nieuws is dat er een ander kabinet komt, dit kabinet was niet bepaald slagvaardig. Het had de neiging om laat ik maar zeggen hete aardappelen aan elkaar door te geven en dossiers uit te sluiten. Ze gingen rollebollend over straat en daar had natuurlijk niemand wat aan. Aan de andere kant gaan er ambtenaren nu uitspraken doen over belangrijke dossiers die er nog liggen. Dat zou interessant kunnen worden in een tijd van verkiezing."

Speelruimte
Wat kan de verkiezingstijd opleveren? Hebben we verkiezingen nodig voor het beslissen van belangrijke dossiers zoals de hervormingen van het ontslagrecht of het AOW? "Het is staatrechterlijk ingewikkeld, omdat het afhangt van wat de koningin gaat beslissen. Wordt het een demissionair kabinet, dan kan dat kabinet niet veel doen. Wordt het een rompkabinet, dan is het weer heel anders. Dan gaat een deel van het kabinet door met regeren in een minderheid. Zij kunnen iets meer doen in het algemeen. Het hangt van de Kamer af in hoeverre zij speelruimte krijgen om beslissingen te nemen die geen uitstel dulden. Ik verwacht wel dat de grote thema's over de verkiezingen heen worden getild", aldus de hoogleraar.

Begroting
"Het is te hopen op een kabinet dat met iets meer liefde tot stand komt en wat slagvaardiger kan optreden want anders komt het niet goed." Aan de uitspraak van Wouter Bos, dat een belangrijk thema als de begroting vastligt, valt te twisten zegt Canoy. "Dat is gedeeltelijk waar. Het wil niet zeggen dat er geen keuzes in gemaakt kunnen worden. Voor een groot deel ligt het vast, dat klopt. Maar een nieuw kabinet kan heus nog wel keuzes maken in de begroting."


Crisis- en herstelwet
Bernard Wientjes, voorzitter van VNO-NCW, zat niet te wachten op nog een crisis. "We hadden al een financiële crisis en wilden niet ook nog een politieke, dat is slecht voor Nederland. Aan de andere kant zagen we dat het niet haalbaar was om met dit kabinet door te gaan. Het onderlinge vertrouwen was weg en dan moet het maar gebeuren, maar we maken ons natuurlijk wel zorgen. Wij hopen dat ondanks deze crisis belangrijke besluiten doorgaan, zoals de crisis- en herstelwet."

Nieuwe perspectieven
Bieden nieuwe verkiezingen nieuwe perspectieven voor grote dossiers, zoals het continueren van de crisis- en herstelwet? "De crisis- en herstelwet heeft met de situatie van nu te maken. De Kamer heeft deze wet zo'n maand of vier geleden al bedacht. De Eerste Kamer heeft veel te lang gewacht, want er is nu crisis en een sector als de bouw heeft het nu moeilijk. We hebben dus geen tijd. We moeten wachten totdat er een meerderheid heeft beslist in de Eerste Kamer om deze wet goed te keuren. Ik hoop dat ondanks deze politieke crisis er wordt besloten om dit wetsvoorstel goed te keuren, omdat de economische gevolgen nu voelbaar zijn. De bouw verliest nu dagelijks werkgelegenheid, dus het is belangrijk om zo'n project door te laten gaan."

Zet door
Om een einde aan al de onzekerheid te maken moeten we verkiezingen komen, zegt de voorzitter. "Onze mening is zo snel mogelijk verkiezingen om zo snel mogelijk zekerheid te hebben. Er moet weer regeerd worden, dat is belangrijk. Ondertussen moet er beslist worden over zaken die samenhangen met de financiële crisis. Zet gesprekken bij EZ over liquiditeit bij ondernemingen door, laat Donner beslissen over de deeltijd-WW. Ons advies aan het kabinet is om door te zetten met deze belangrijke zaken, zet nu door."

Aan het werk
Jaap Jongejan, voorzitter van CNV Vakmensen, is het eens met Wientjes. "We zitten in eens crisis en als gewone burger moeten we alles maar accepteren terwijl de hoge heren er zelf niet uitkomen. De deeltijd-WW en de crisiswet moeten gewoon doorgaan, omdat het hier over mensen gaat en die mogen hun baan niet verliezen. Daarnaast verkiezingen en aan het werk, dit land moet verder."

Participatie
Naast nieuwe perspectieven bieden verkiezingen ook nieuwe bedreigingen. "We weten niet precies wat er uit gaat komen, we kunnen alle kanten uit. Ik ga liever van mijn eigen kracht uit. Wij vinden dat er verbeterpunten in het AOW-voorstel moeten komen, wij vinden dat het socialer, duurzamer en meer gericht op participatie moet. Het is natuurlijk allemaal afwachten, maar wij zullen verder gaan met onze rol. Op de korte termijn moet het kabinet de crisiswet en de deeltijd-WW door laten gaan."

Negatief uitpakken
Bas Jacobs, hoogleraar economie, denkt dat de val negatief zal uitpakken. "Het val zal beperkt zijn, de wereldhandel dat is wat belangrijk is voor Nederland. Het einde van Balkenende IV heeft daar geen invloed op. Het negatieve is wel dat er meer onzekerheid zal zijn, misschien dat er toch meer plannen zoals de AOW-verhoging op de tocht zullen komen te staan. Maar de regering blonk toch al niet uit in politieke daadkracht, dus ik denk ook niet dat huishoudens en bedrijven nu meer onzekerheid krijgen dan er al was. Het effect zal dus beperkt zijn."

Anderzijds, biedt een nieuwe regering geen kansen? "Het biedt kansen, maar ook grotere moeilijkheden. Als je naar de peilingen kijkt, zal het ongelofelijk moeilijk worden om een regering te vormen met drie partijen. Waarschijnlijk zullen het er wel vier worden. Om dan een solide programma in elkaar te sleutelen, dat is nog niet zo makkelijk. Ik denk dat er veel compromissen gesloten moeten worden."

Jacobs denkt dat veel 'hoofdpijndossiers' zullen blijven liggen. "De arbeidsmarkt, huizenmarkt, de sociale zekerheid, pensioenen. Ga zo maar door." Ook vraagt de hoogleraar zich af wat de nieuwe regering met bestaande voorstellen gaat doen. "Een aantal onderwerpen zijn tamelijk controversieel. Ik zie vannochtend Wilders die gelijk roept dat de AOW-leeftijd van tafel moet, terwijl de wetgeving nog niet bekrachtigd is door het parlement. Daarom denk ik dat deze verkiezing erg belangrijk zal zijn om de regering om het goede pad te krijgen of juist weer daar vanaf te brengen."

RTL Z 22-02-10