door Dr. G.C. den Hertog
Deze krant( Nederlands Dagblad) kiest ervoor om het grote voetbal aan zich voorbij te laten gaan. Dat vereist zeker in een maand als deze enige moed. Het zou me niet verbazen als in gezinnen van verstokte ND -lezers enig onderhuids of ook openlijk gemor heeft geklonken. Maar ik kan me ook voorstellen dat men door schade en schande wijs geworden van tevoren al een tijdelijk abonnement op een andere krant erbij genomen heeft.
In mijn geval was dat om twee redenen niet nodig. Ten eerste lees ik ook kranten die uitvoerig over het grote voetbal berichten. In de tweede plaats interesseer ik me er niet of nauwelijks voor. Blij met het EK ben ik vooral, omdat tijdens de wedstrijden op een ander net goede Engelse detectives worden uitgezonden.

Maar ook zo lukt het niet om aan het voetbal te ontsnappen. De journaals laten de doelpunten nog vele malen zien, gelukkig zonder dat je adrenaline omhoog gejaagd wordt. Ik weet nu ook dat onze minister-president zijn belofte om op 29 juni naar Wenen te gaan niet heeft hoeven waarmaken en ik heb gezien dat de Duitse bondskanselier Merkel spontaan kan opspringen van vreugde.

Aasgieren
De afgelopen weken heb ik het een en ander meegekregen, zonder dat ik daar moeite voor heb hoeven doen. Ik begreep dat de sportpers van tevoren forse kritiek had op bondscoach Van Basten. Na de wervelende start van Oranje in de 'poule des doods' verstomden die geluiden. Het kon ook moeilijk anders.

Maar Oranje was nog niet uitgeschakeld of daar barstte de kritiek van de stuurlieden aan de wal weer los. De terugblik op vier jaar Van Basten viel negatief en hier en daar vernietigend uit. Hij heeft het niet 'gemaakt'. Een van de zinnetjes van Nietzsche die me is bijgebleven is: 'Als iets valt, moet je het nog een extra duwtje geven.' Nu, dat hebben ze in praktijk gebracht.

De aasgieren hebben een weekje mokkend op afstand gezeten, bang voor hun grote ongelijk, maar ze waren er meteen weer bij toen er een lijk gepikt kon worden. Wat is dat voor een mentaliteit, wat ligt daar voor een woede en ressentiment onder? Zo'n manier van kijken en denken beperkt zich niet tot voetbal. We worden steeds meer genadeloos afgerekend op resultaten.

Cruyff
In de afgelopen jaren heb ik ook het een en ander opgepikt van voetbalgoeroe Johan Cruyff. Enkele van zijn wijsheden zijn ook tot mij doorgedrongen. Sterker nog: ik heb ze me eigen gemaakt.

Neem nu het gevleugelde woord: 'elk nadeel heeft zijn voordeel'. Het verdient werkelijk aanbeveling om zo tegen de dingen aan te kijken. Het is wat anders dan kreten als 'succes afdwingen' of welk maakbaarheidsbargoens dan ook. Het is milder en wijzer. Er zitten soms dingen tegen, maar je kunt zoeken naar wat je nog wel kunt. En dan zijn er ineens ook andere mogelijkheden.

De reikwijdte van deze spreuk lijkt me verder te gaan dan alleen het terrein van het voetbal. Je kunt denken aan handicap, ontslag, verlies, ziekte. In het utopische 'mensenpark' proberen we zulke ervaringen uit te bannen. Maar dan leer je ook niet wat léven is. Het kan voor jezelf en je familie heel bitter zijn in een verpleegtehuis te worden opgenomen, maar er zijn ook momenten en ervaringen die je voor geen prijs zou willen missen. Een Psalm zegt dat het goed voor ons kan zijn verdrukt te zijn geweest, en Paulus leest aan Christus af dat in druk verkeren je des te meer op Hem terugwerpt en des te vaster doet staan in het geloof.

Verlammend
Of ook een uitspraak van een aantal jaren geleden: 'kijk, de Italianen kunnen niet van ons winnen, maar wij kunnen wel van hen verliezen.' Waarom hij het zo zag, weet ik niet meer, omdat deze orakelspreuk mij spontaan in lachen deed uitbarsten. Al heb ik de uitleg gemist, de spreuk zelf is blijven hangen. Het is waar: je moet onderscheid maken tussen wat die ander kan en hoe jij er zelf in staat. Je kunt verliezen doordat je jezelf verwaarloost en je blind staart op de tegenstander. De hausse aan eindtijdthrillers met bloedstollende scenario's bergt dat gevaar in zich. Ze roepen angst op bij mensen voor wat hen nog te wachten staat en de 'poes' dreigt het 'vogeltje' te verlammen. Nu, het lijkt me een Bijbelse vuistregel: de boze kan ons niet overwinnen, maar we kunnen wel van hem verliezen als we de geestelijke wapenrusting verwaarlozen.

Punt maken
Een laatste wijsheid van Cruyff, die ik heb onthouden: 'Als je niet schiet, kun je ook niet scoren.' Het is een waarheid als een koe, maar dat geldt van meer wijsheden. Maar het is wel iets om voor ogen te houden.

Je kunt in de opvoeding van je kinderen de echte vragen uit de weg gaan en ze als een hete aardappel voor je uit schuiven. Maar je zult toch ook bij tijden iets moeten zeggen en een punt maken. We kunnen in de theologie wetenschap op hoog niveau beoefenen, maar we zijn geroepen de gemeente te dienen en toe te rusten.

Kortom: we kunnen wat ons werd toevertrouwd in de grond stoppen, maar dan moeten we niet gek staan kijken als het niets oplevert - en als ons daarover verantwoording gevraagd wordt.

U merkt wel: de gedachten vermenigvuldigen zich. En het was een leerzame maand.

Dr. G.C. den Hertog is hoogleraar systematische theologie aan de Theologische Universiteit van de Christelijke Gereformeerde Kerken.

Ned.Dagblad 30-06-08