door onze redacteur Gerard ter Horst

Armen helpen is misschien belangrijk voor de kerk, maar voor hun recht opkomen mag daar niet voor onder doen. Dat klonk gisteren op een bijeenkomst in Utrecht bij de presentatie van het rapport Armoede in Nederland 2008.
UTRECHT - 'Girogluren' heet het in het diaconale jargon: het soms vergaande toezicht van de Sociale Dienst op uitkeringsgerechtigden. Dan wil een ambtenaar over een periode van drie maanden bankafschriften zien om na te gaan waar het door de dienst uitgekeerde geld aan besteed is. Signaleert hij een pintransactie bij de Albert Heijn, dan wordt er op gewezen dat het beter is bij prijsvechter Lidl inkopen te doen.

Het verhaal werd gistermiddag verteld in een nabespreking van het rapport Armoede in Nederland 2008 door iemand die vanuit het kerkelijk werk minima en uitkeringsgerechtigden begeleidt. Dat bestrijden is dan niet alleen helpen, maar ook opkomen voor de rechten van deze vaak kwetsbare mensen. En zijn verhaal riep, bleek uit reacties uit de zaal, herkenning op. Er zijn sociale diensten die zo te werk gaan. En dat gaat te ver, was unaniem het gevoelen. Carla van der Vlist van de protestantse diaconale organisatie Kerk in Actie adviseerde om dan als kerk in de bres te springen door bij de sociale dienst of de burgerlijke gemeente te klagen. Of deze zelfs aan te klagen. Dus niet alleen helpen, maar ook opkomen voor de rechten van minima.

Helpen en recht doen, het waren de twee sporen die gisteren telkens terugkeerden bij de presentatie van het armoederapport 2008, gisteren in het Protestants Landelijk Dienstencentrum in Utrecht. Het rapport zou overhandigd worden aan staatssecretaris Aboutaleb van Sociale Zaken, maar hij zei op het laatste moment af wegens een ingelaste kabinetsbespreking.

Directeur P.G. Lugtenburg van de directie Werk en Bijstand van het ministerie nam de honneurs waar. In het rapport staat dat parochies en diaconieën in totaal bijna zeventienduizend hulpaanvragen van mensen hebben toegekend. Dat zijn individuele aanvragen en dat staat dus naast algemenere hulpverlening zoals het organiseren van een voedselbank. In totaal besteedden de vijf bij het rapport betrokken kerken (waaronder de Rooms-Katholieke Kerk, de Protestantse Kerk in Nederland en de Christelijke Gereformeerde Kerken) daar zo'n elf miljoen euro aan. Bij de presentatie wezen zowel de bisschop-in-spé mgr. Gerard de Korte als de protestantse synodevoorzitter ds. Gerrit de Fijter erop dat kerkelijke barmhartigheid goed is, maar dat het evenzeer gaat om het nastreven van gerechtigheid. Dan moet je volgens De Korte ook vaststellen dat veel overheidsvoorzieningen de mensen niet bereiken voor wie ze bedoeld zijn en dat er structurele gaten in het sociale stelsel zitten. ,,Als kerken zijn we kritische bondgenoten van de overheid'', zei hij, om er aan toe te voegen dat het armoedebeleid onvoldoende vrucht heeft gehad de afgelopen jaren. De Fijter herhaalde die klacht, en wees bijvoorbeeld op de armoedefuik, het opstapelen van schulden waardoor mensen van het ene probleem in het andere komen. Deze 'fuik' is al lang geleden gesignaleerd maar onvoldoende aangepakt door de overheid, vindt De Fijter.

In de nabespreking werden concrete adviezen gegeven hoe kerken voor de rechten van minima op kunnen komen. Van belang is bijvoorbeeld als kerken op het plaatselijke vlak samen te werken, bijvoorbeeld via een lokale Raad van Kerken of via een plaatselijk diaconaal platform. Zo vormen de diaconieën één aanspreekpunt voor de gemeente, voorwaarde voor vruchtbaar overleg. Ook doen de kerken er verstandig aan één contactpersoon aan te wijzen voor het overleg met de gemeente. Zijn er acuut problemen, dan kan deze bijvoorbeeld snel de verantwoordelijk wethouder bereiken. Hoe korter de lijnen, hoe beter.


--------------------------
Tegemoetkoming minima
Minima krijgen binnenkort geen gemeentelijke belastingaanslagen meer. Staatssecretaris Ahmed Aboutaleb van Sociale Zaken werkt aan een wetsvoorstel om hen bij voorbaat te vrijwaren van lokale belastingen. Aboutaleb zegde dat gisteren toe in reactie op onder meer het rapport Armoede in Nederland 2008 van kerkelijke diaconale organisaties. De vrijstelling geldt alleen voor mensen die eerder al eens ontheffing hebben aangevraagd. Veel mensen die recht hebben op terugstorting van lokale belastingen, maken geen gebruik van die mogelijkheid. Dat komt doordat ze niet op de hoogte zijn van de regeling of zich schamen om hulp te vragen, aldus de staatssecretaris.

Ned.Dagblad 27-06-08