door onze redacteur Petra Noordhuis

De zorg aan vrouwen die zwanger willen worden, kan beter, vindt minister Ab Klink. Hij wil onder meer bereiken dat meer allochtone vrouwen naar de zogeheten preconceptiespreekuren gaan.
UTRECHT - In Nederland sterven in vergelijking met andere Europese landen veel pasgeboren baby's. Voorlichting aan vrouwen over gezond leven voor en tijdens de zwangerschap zorgt ervoor dat meer baby's gezond ter wereld komen. Maar allochtone vrouwen zijn nauwelijks geïnteresseerd in voorlichting. Minister Ab Klink van Volksgezondheid wil daarom een stuurgroep instellen die zich met de voorlichting aan allochtone vrouwen bezighoudt.

Care for Women en het Universitair Medisch Centrum Utrecht (UMC Utrecht) houden sinds begin dit jaar door het hele land zogeheten Zorgeloos Zwanger-spreekuren, waarin vrouwen van een verpleegkundige voorlichting krijgen over een gezonde leefstijl en waarin ze ook hun eigen vragen kunnen stellen.

,,We willen aansluiten bij wat vrouwen belangrijk vinden'', zegt Catherine van Heest, de initiatiefneemster van de spreekuren. De boodschap dat je moet stoppen met roken als je zwanger wilt worden, kan afschrikken. Daarom kun je die boodschap het beste brengen als vrouwen vragen hoe je zo snel mogelijk zwanger kunt worden, volgens haar. ,,Roken vermindert de vruchtbaarheid.''

Allochtone vrouwen die weinig contact hebben met Nederlandse vrouwen omdat ze in een hechte, allochtone gemeenschap leven, komen nauwelijks naar de Zorgeloos Zwanger-spreekuren toe, vertelt Van Heest. Het UMC Utrecht en Care for Women, een organisatie van verpleegkundigen die zich hebben gespecialiseerd in de gezondheid van vrouwen, zoeken nog naar een manier om hun beter te bereiken.

De kennis over het lichaam is onder allochtonen gemiddeld lager, volgens Van Heest. ,,De meeste culturen zijn minder open dan de Nederlandse. Allochtone ouders vinden het daarom moeilijker seksuele voorlichting te geven.''

Onder allochtonen zijn ook veel bakerpraatjes in omloop, weet ze, bijvoorbeeld het verhaal dat je meer kans op een jongetje hebt als je op een bepaalde manier vrijt. Dat bakerpraatjes het onder allochtonen goed doen, komt waarschijnlijk omdat de moederband er sterker is, zegt Van Heest. De jonge meiden vertrouwen op de informatie die hun moeder geeft, maar die klopt niet altijd of is onvolledig. Zo slikken allochtone vrouwen zelden foliumzuur, een middel dat de kans op een open ruggetje bij de baby verkleint.

Ook Nederlandse vrouwen weten niet alles over gezond zwanger worden. ,,Dat je geen rauwe kaas mag eten vanwege de bacteriën die er in zitten is bij de meeste vrouwen wel bekend, maar dat je om dezelfde reden ook geen verpakte vis en geen kliekjes die al een paar dagen in de koelkast staan mag eten, weet bijna niemand.''

Dat je de babykamer het beste met verf op waterbasis kunt verven, is ook bij lang niet iedereen bekend. Over de temperatuurmethode bestaan ook misverstanden. ,,Sommige vrouwen denken dat ze moeten vrijen als hun temperatuur stijgt. Maar dan zijn ze te laat, want dan heeft de eisprong al plaatsgevonden.''

Zulke weetjes worden op de Zorgeloos Zwanger-spreekuren verteld. De informatie is ook op internet te vinden, erkent Van Heest. ,,Maar verschillende websites spreken elkaar tegen en de informatie is vaak onvolledig.''

Bovendien kunnen vrouwen ook specifiekere vragen hebben. ,,Als een vrouw rugklachten heeft, kan ze zich afvragen of een zwangerschap daar invloed op zal hebben.''

Problemen
Er is een Zorgeloos Zwanger-spreekuur voor vrouwen die zwanger willen worden, een spreekuur voor vrouwen die al zwanger zijn en een spreekuur voor vrouwen die denken dat ze een verhoogd risico lopen op problemen, bijvoorbeeld omdat ze al wat ouder zijn of omdat er een erfelijke ziekte in de familie zit.

Vrouwen kunnen zich zelf melden voor een Zorgeloos Zwanger-spreekuur, ze hebben geen verwijsbriefje van de huisarts nodig. Of het spreekuur (dat een halfuur duurt) wordt vergoed, hangt van hun zorgverzekeraar af.

De vrouwen die naar het spreekuur willen komen, worden aangemoedigd hun man of vriend mee te nemen. ,,Dan kunnen we hem ook wat tips geven, bijvoorbeeld dat hij geen strakke onderbroeken moet dragen, want dat is slecht voor de vruchtbaarheid.'' Minister Klink wil betere zorg aan vrouwen die zwanger willen worden

,,Ik heb overgewicht.'' De vrouw van begin dertig die bij verpleegkundige Anja van Telgen op het Zorgeloos Zwanger-spreekuur in Apeldoorn komt, zegt het op een toon van 'dat had je natuurlijk al gezien'. Niemand zal er inderdaad aan twijfelen dat ze te zwaar is.

De vrouw denkt erover te stoppen met de anticonceptiepil, omdat zij en haar vriend een kind willen. Ze maakt zich alleen wel zorgen. ,,Ik weet dat overgewicht voor mezelf een risico is. Ik wil ook graag weten wat de gevaren voor m'n kind zijn.''

Ze las in de krant over het Zorgeloos Zwanger-spreekuur en besloot erheen te gaan om antwoord te krijgen op haar vragen. Dat je een kind wilt, betekent niet dat je er ook één krijgt, beseft ze. ,,Het is geen broodje dat je bij de bakker kunt halen.'' Zeker voor vrouwen die veel te dik zijn, is zwanger worden niet iets vanzelfsprekends, beaamt Van Telgen. ,,Als je met overgewicht kampt, is de kwaliteit van je eicellen minder en ben je dus minder vruchtbaar.''

Een vrouw die te dik is, heeft een grote kans dat haar kind ook heel zwaar wordt, vertelt de verpleegkundige. Dit brengt allerlei gevaren met zich mee. Zo kan het kind te weinig ruimte hebben in de baarmoeder. ,,Dat is slecht voor de ontwikkeling.'' Een dik kind kan ook een zware bevalling opleveren. Er kan een vacuümpomp nodig zijn of een keizersnee. In het ergste geval kan de baby bij de bevalling overlijden. ,,Bij vrouwen met overgewicht is de kans daarop verdubbeld.''

Te dikke vrouwen hebben vaak een hoge bloeddruk, wat zwangerschapsvergiftiging kan veroorzaken. Ook hebben ze een grotere kans op zwangerschapsdiabetes.

De verpleegkundige stelt de vrouw nog een paar standaardvragen, over roken en drinken. Roken doet de vrouw niet en alcoholische drank drinkt ze nauwelijks. ,,Ongeveer een keer in de twee weken één of twee glazen'', schat ze. Ze vindt het vanzelfsprekend om als ze zwanger is niet te drinken.

Van Telgen wil ook weten of de vrouw een kat heeft. Die heeft ze. ,,Dat vraag ik, omdat je als je zwanger wilt worden of het al bent, de kattenbak niet mag schoonmaken want daardoor kun je toxoplasmose oplopen. Dat is een infectieziekte die wordt overgedragen door een parasiet die katten bij zich dragen.'' De ziekte is gevaarlijk voor zwangere vrouwen, omdat de infectie het ongeboren kind kan aantasten. ,,Het verschonen van de kattenbak moet je dus maar even aan je vriend overlaten.''

De vrouw komt weer terug op haar gewicht. ,,Ik vermoed dat ik niet echt een gezonde leefstijl heb, maar wat is eigenlijk gezond leven? Moet ik naar een diëtiste?''

Van Telgen nodigt haar uit om nog eens op consult te komen. ,,Dan kunnen we uitzoeken wat de oorzaken zijn voor je overgewicht: je kunt een schildklierprobleem hebben. Het kan ook aan je eet- en beweegpatroon liggen.'' Afvallen is verstandig, maar dat moet je wel zelf willen, benadrukt de verpleegkundige.

,,Mijn lichaam houdt me tegen zwanger te worden'', constateert de vrouw.

,,Er zijn ook heel veel vrouwen met overgewicht die een kerngezond kind krijgen'', relativeert de verpleegkundige. ,,Je moet je er alleen wel bewust van zijn welke extra risico's je loopt.''

Ned.Dagblad 26-05-08