door onze correspondent Ad Bloemendaal
Wie heeft de naam Israël bedacht voor de moderne Joodse staat in het Midden-Oosten? Was het Ben-Gurion of iemand anders?
TEL AVIV - Zestig jaar geleden zat de joodse gemeenschap in Palestina aan de radio gekluisterd. David Ben-Gurion kondigde in een toespraak de stichting van de staat Israël aan. Uri Avnery (84), nu de nestor van de Israëlische vredesbeweging, maakte destijds deel uit van een militaire commando-eenheid die tegen de Arabieren vocht. Hij was ergens in een kibboets bezig zijn geweer te poetsen toen er werd geroepen dat de toespraak was begonnen.
,,Eerlijk gezegd was niemand van ons erg geïnteresseerd in toespraken van politici in Tel Aviv'', schrijft hij in een recente nieuwsbrief. ,,Die stad leek heel ver weg. We wisten dat het lot van de staat bij ons lag. Als de Arabieren zouden winnen zou de staat niet bestaan, en wij evenmin. Alleen als wij wonnen zou er een staat zijn. We waren jong en vol zelfvertrouwen en we twijfelden er geen moment aan dat wij zouden zegevieren. Toch was er iets waar ik benieuwd naar was. Hoe zou de nieuwe staat gaan heten? Judea? Zion? De Joodse staat?'' Avnery haastte zich naar de eetzaal, waar de karakteristieke stem van Ben-Gurion uit de radio klonk. ,,Toen hij de woorden 'namelijk de staat Israël' had uitgesproken, wist ik genoeg en vertrok.''
Ben-Gurion
Wie had die naam bedacht? Generaties Israëliërs hebben nooit beter geweten dan dat Ben-Gurion de geestelijk vader was, al heeft Israëls eerste premier dat nooit zelf beweerd. ,,Ik heb geen idee'', reageerde hij ooit.
Gelukkig zorgt Onafhankelijkheidsdag in Israël voor een lawine aan krantenkopij, met uitgebreide historische beschouwingen en terug- en vooruitblikken. Het dagblad Ha'aretz pakt uit met onder meer een document uit het staatsarchief, geschreven door de auteur Aharon Reuveni (1886-1972). Daarin claimt deze de bedenker te zijn van de term 'de staat Israël' (Medinat Yisraël) en zolang het tegendeel niet is bewezen, moeten we daar maar van uitgaan.
Reuveni legt uit waarom hij niet wilde weten van de 'bizarre, onjuiste of smakeloze' namen die anderen hadden voorgesteld. 'Staat van de Joden', naar Herzls 'Der Judenstaat', of 'Judea' waren niet geschikt, omdat ze sloegen op maar een deel van het land, namelijk Judea. En dat terwijl Jeruzalem, Hebron en de heuvels van Judea niet eens binnen de toekomstige staat zouden liggen. Het retorische 'Zion', een ander voorstel, kon ook niet omdat het verbonden was met de berg Zion in Jeruzalem. Nee, 'de staat Israël' moest het worden. En zo werd besloten.
Balans
Avnery schrijft niet of hij tevreden was met die naam. Maar wel dat, ondanks alles wat Israël de afgelopen zestig jaar heeft bereikt, één vraag onbeantwoord is gebleven: wat voor staat moet het worden? Een staat van permanente oorlog, of een staat die in vrede leeft met de buren? Op zijn eigen manier probeert hij een bijdrage te leveren aan de laatste.
Net als Avnery heeft zijn leeftijdsgenoot Shimon Peres zestig jaar Israël vanaf het prille begin actief beleefd. In een interview ter gelegenheid van Onafhankelijkheidsdag maakte de huidige president de balans op. Wat opvalt is dat de aartsoptimist Peres iets van zijn zonnige kijk op de toekomst is kwijtgeraakt. Hij geeft dat ruiterlijk toe. ,,Wij zijn soepeler geworden en zij extremer'', zegt hij over de Palestijnen. Daarom is vrede nog ver weg. ,,Ik dacht dat de scheiding tussen de Westelijke Jordaanoever en Gaza de zaken eenvoudiger zou maken, niet moeilijker'', bekent hij. ,,Ik kon me niet voorstellen dat we Gaza zouden verlaten en dat ze daarna toch Qassamraketten zouden blijven lanceren. Ik heb ook nooit gedacht dat Hamas zo sterk uit de verkiezingen tevoorschijn zou komen.''
Ned.Dagblad 10-05-08
| Talenassortiment |
|