door Maarten Stolk
DORDRECHT – Iedereen lijkt zo zijn eigen opvatting over Calvijn en het calvinisme te hebben. Amerikadeskundige Maarten van Rossem heeft de indruk dat calvinisten door hun geloof het leven verpesten. Priester Antoine Bodar associeert hen met saaiheid, strengheid en humorloos.
Calvijn roept emoties op. Dat blijkt ook weer uit de donderdag geopende tentoonstelling Calvijn & Wij in de Grote Kerk in Dordrecht. Je houdt van hem, of niet. De eerste overzichtstentoonstelling in Nederland over Calvijn en het calvinisme geeft in ieder geval een evenwichtig beeld van de kerkhervormer, die vijfhonderd jaar geleden in de Franse stad Noyon werd geboren.
Werkdag
Animaties en geluidsfragmenten -met originele teksten van Calvijn- laten zien en horen hoe een gemiddelde werkdag van de kerkhervormer eruit zag.
Het is vier uur. Calvijn staat op, knielt voor zijn bed neer en begint de dag met gebed. „Mijn God, mijn Vader en mijn Redder. In uw genade heeft U mij deze nacht gespaard. Mag alles wat ik vandaag doe tot eer van Uw Naam zijn en tot opbouw van mijn naaste.”
Dan gaat Calvijn vanwege zijn zwakke gezondheid weer op bed liggen. Daar begint hij zijn werk. Om vijf uur laat hij een warme deken halen „om zijn maagklachten te bedekken.” Een secretaris helpt hem bij het schrijven van de Institutie.
De rest van de dag is gevuld met preken, vergaderen, brieven schrijven en college. Vandaag geeft Calvijn les over de uitleg van Genesis 25: Ezau verkoopt zijn eerstgeboorterecht aan zijn broer Jakob voor een bord linzenmoes. „Waarom heeft God Jakob uitverkoren en Ezau verworpen? Uitverkiezing betekent niet dat de een beter is dan de ander”, doceert Calvijn. „Eigenlijk zouden alle mensen verworpen moeten worden vanwege hun opstand tegen God. Dat mensen toch worden uitverkoren, is Gods welbehagen.”
Nationale synode
Uitverkiezing is ook het thema dat aan de orde komt in één van de kapellen in de Grote Kerk. Tijdens de nationale synode in Dordrecht in 1618-1619 ging het over de dubbele predestinatie, de visie van onder anderen Calvijn dat God al voor iemands geboorte zijn of haar eeuwige bestemming heeft bepaald.
Met een pamflet over de „gepredestineerde dief” steken remonstranten de draak met de opvatting van de „contra-remonstranten of calvinisten”. Die publiceren op hun beurt weer een prent waarop een weegschaal is te zien: de boeken van Calvijn en Beza wegen zwaarder dan die van de remonstranten.
Genieten
De tentoonstelling maakt korte metten met het beeld dat Calvijn niet van het leven kon genieten. Het genieten van de goede dingen van het leven gaat volgens de reformator heel goed samen met een christelijk leven. „De schoonheid van de natuur, de kunst, maar ook ontspanning, vakantie en vriendschappen heeft God aan de mensen gegeven.”
Maar wel met mate, aldus Calvijn. Anders bestaat het gevaar dat mensen vergeten God voor deze dingen te danken.
Stoel
Coördinator van de tentoonstelling is Karla Apperloo, medewerker van het Instituut voor Reformatieonderzoek uit Apeldoorn. Ze denkt niet dat Calvijn blij zou zijn geweest met een tentoonstelling over hemzelf. „Het ging Calvijn om de eer van God. Maar hij kon ook niet weten dat het calvinisme zoveel invloed zou krijgen.”
Dus toch een tentoonstelling, met 3D-animaties, video en geluidsfragmenten. Voorwerpen van Calvijn zelf zijn er niet te zien. Apperloo: „Bij Calvijn kom je toch al snel bij boeken terecht. Zo is zijn verzameld werk te zien, in dertig delen.”
Persoonlijke bezittingen van de kerkhervormer zijn niet bewaard gebleven, zegt prof. dr. Herman Selderhuis, hoogleraar aan de Theologische Universiteit Apeldoorn en initiatiefnemer van de tentoonstelling. „In Genève staat nog een stoel, hoewel het maar de vraag is of die echt van hem is geweest. Calvijn leefde op het meubilair van zijn broer.”
Ref.Dagblad 07-05-09
| Talenassortiment |
|