KIGALI - In heel Rwanda werd dinsdag de genocide herdacht die precies vijftien jaar geleden begon. Ongeveer 800.000 Tutsi's en gematigde Hutu's kwamen toen om het leven.
Om dat te herdenken waren duizenden mensen richting Nyanza-Kicukiro gestroomd, net buiten Kigali. Bijna alle aanwezigen hebben wel iemand verloren.
Een van hen is een studente, met een symbolische paarse zakdoek subtiel om haar arm geknoopt. Ze vertegenwoordigt de nieuwe generatie, die streeft naar verzoening, maar toch wil ze niet bij naam genoemd worden. Natuurlijk verloor de studente familieleden tijdens de genocide. ,,Mijn moeder, oma, en broer kwamen om'', zegt ze.
Een buurvrouw vertelt dat ze twee dochters in de genocide verloor, waarvan er één zwanger was. Ze zou de daders vergeven. ,,Dat geldt ook voor mij'', zegt de studente. De mensen die mijn moeder doodden hoeven de gevangenis niet in, als ze maar om vergiffenis vragen.''
Het land zit vol met oud, soms verborgen, zeer. ,,Ik verloor mijn vrouw en vier kinderen'', zegt de 58-jarige Dani. Hij trekt zijn trui opzij en laat de littekens in zijn nek zien. ,,Ik lag tussen de dode lichamen en de moordenaars dachten dat ik ook dood was. Alleen zo kon ik ontsnappen.''
De nationale herdenking is niet voor niets in Kicukiro. De plek was ooit een vuilstort en de slachtoffers die hier het leven lieten dienden tevens het symbolische doel te laten zien dat ze minder waard waren dan afval. Dit verhaal, en tevens de aftocht van de Verenigde Naties, wordt de bezoekers herhaaldelijk ingeprent door de organiserende nationale commissie ter bestrijding van genocide.
De herdenking bestaat vooral uit toespraken, gebeden en af en toe muziek. Ook zijn er getuigenissen, die de gruwelverhalen van 1994 oprakelen. Ongeveer honderd verpleegkundigen zijn stand-by om mensen die het even teveel wordt te begeleiden. Regelmatig dragen ze iemand uit het publiek. Om twaalf uur is het een minuut stil.
,,Vergeving en doorgaan met het leven, dat is de enige manier voor Rwanda'', bezweert de studente die zeven jaar oud was ten tijde van de genocide. De nationale commissie lijkt het met haar eens. Het hoogtepunt van de bijeenkomst is een kinderkoor, dat ook over vergeving en de opkomst van een nieuwe generatie zingt: ,,Ik zie een nieuwe dageraad opkomen voor Rwanda.'' Om te besluiten met: ,,Yes we can!''
Ned.Dagblad 07-04-09
| Talenassortiment |
|