'
door onze redacteur Peter Sneep

De website CV-film heeft een lijst samengesteld met daarop 148 'redeeming movies'. Dat zijn niet alleen christelijke films. Voorwaarde is dat in de films iets te zien is van de manier waarop God mensen bevrijdt.
EDE - Films die echt iets met je doen, die je erbij bepalen dat een mens zichzelf niet kan redden. Bart Cusveller, filosoof en docent aan de Christelijke Hogeschool Ede, is een van de initiatiefnemers van een lijst van 148 zogenoemde 'redeeming movies' op de website CV-film. ,,De term redeeming movies komt uit de Verenigde Staten. Een goede Nederlandse vertaling is er niet voor'', zegt Cusveller. ,,De termen verlossing en verzoening komen in de buurt, maar hebben als nadeel dat ze als kerktaal klinken.''

Het gaat de samenstellers van de lijst niet om christelijke films. Die kunnen ertussen zitten, maar het gaat erom dat mensen die naar de film kijken een gevoel van heelmaking en zuivering ervaren. Het is geen oppervlakkig gevoel. ,,Iemand van CV-film vertelde dat hij na het zien van een bepaalde film drie weken lang zijn geloof kwijt was geweest. Hij was echt beetgepakt door wat hij gezien had en vond uiteindelijk God weer terug. Zulke films bedoelen we. Ik besef daarbij dat een film niet op iedereen dezelfde uitwerking heeft.''

De film Magnolia is een goed voorbeeld, vindt Cusveller. ,,Daarin worden de eerste anderhalf uur alle tien geboden overtreden. Dat gebeurt zo ernstig, dat je beseft: dit is niet het leven dat God bedoeld heeft. Er zijn mensen die de film al na tien minuten niet verder wilden bekijken. Door een ingreep van buitenaf beseft de hoofdpersonen dat hij zo niet verder kan leven en dat zij op een heilloze weg zaten.''

Ook de filmtrilogie The Matrix, over computers die de macht van mensen overnemen, staat op de lijst van 148 films. ,,De film laat zien dat wij geen vrije en goedbedoelende mensen zijn, al denken we dat wel. We zijn als slaven onderworpen aan computers en er is iemand nodig die ons daarvan verlost. Dat is een bekend thema in veel niet-christelijke films. Mensen zitten in de ellende en kunnen daar op eigen kracht niet uitkomen. Er is een redder nodig.''

Het is vaak geen bewuste keuze van filmmakers om een 'redeeming movie' te maken, maar vaak ook wel. ,,In Amerika zijn veel christenen in de filmindus­trie werkzaam. Neem bijvoorbeeld de film Bruce Almighty. De hoofdpersoon mag een week lang net zo almachtig zijn als God. De film maakt duidelijk dat een mens niet met die almacht kan omgaan. Er zijn ook films met een antichristelijke teneur, waar Gods aanwezigheid toch doorheen schemert. Ik vind Being There een mooi voorbeeld. De cynische boodschap is dat een simpele ziel voor een wijs man kan doorgaan als hij maar genoeg publiciteit krijgt. Ondertussen krijgt iedereen die in het echt met hem in aanraking komt een gevoel van 'redemption'. Dan krijg je ondanks het cynisme een doorkijkje naar Gods liefde.'' In Nederland werken niet veel christelijke filmmakers en er verschijnt dan ook zelden een christelijke film. ,,Binnenkort de film over Snuf de Hond , dat is een uitzondering.''

CV-film beweegt zich met de lijst van 148 films tussen twee uitersten. ,,Je hebt mensen die zeggen: films zijn onchristelijk, dus kijken we niet. Aan de andere kant zijn er christenen die kijken naar alles wat los en vast zit. Wij willen graag dat christenen niet kritiekloos naar films kijken en met de website proberen we ze een kijkje te geven onder de oppervlakte van de film.''

Volgens Cusveller zijn fragmenten uit de reedeming movies goed te gebruiken in het onderwijs of tijdens catechisatie. Een dominee die zijn catechisanten iets wil uitleggen, heeft daarvoor soms veel woorden nodig. Als hij een goede scène uitkiest, snijdt het mes aan twee kanten. De jongeren snappen ineens wat de dominee bedoelt en tegelijk leren ze beter naar films te kijken. ,,Te denken valt aan Les Miserables : de politieman Javert ziet gerechtigheid alleen in termen van vergelding, zijn tegenspeler Valjean heeft gezien dat gerechtigheid ook door vergeving kan worden geschonken. Een mooiere illustratie van het verschil tussen Wet en Genade ken ik niet.''


Cusveller is filmliefhebber en gebruikt zelf ook films als hij lesgeeft aan de beroepsopleidingen van de Christelijke Hogeschool Ede. Niet elke film is geschikt om te laten zien, heeft hij ontdekt. ,,Je ziet in films hoofdfiguren die om hun doel te bereiken alles en iedereen uitschakelen wat op hun weg komt. Dat is gedrag dat je niet moet overnemen. Natuurlijk heb je goede films en rommel en je moet een film eerst gezien hebben voor je kunt zeggen of er redeeming elementen in zitten. Ik heb ook wel eens spijt van een film die ik aan leerlingen of mijn kinderen heb laten zien. Maar ook dat is een stukje 'wereld' waar je wat mee moet.''

Vroeger zette Cusveller een film meteen uit als erin werd gevloekt. ,,Dat doe ik niet altijd meer. Mijn kinderen leven in een wereld waarin wordt gevloekt. Bevindelijke christenen willen helemaal geen film kijken, omdat ze vinden dat het hun schaadt bij een zuiver en heilig leven. Er zijn ook christenen die op zoek zijn naar cultuur en willen zien wat de volken drijft. Er valt veel van de cultuur te leren als je naar films kijkt.''

Top tien
De samenstellers van de 148 films, onder wie Bart Cusveller, hebben zelf onderstaande top tien met redeeming movies gemaakt. Bezoekers van de site kunnen stemmen voor een kijkers-top tien.

1. MagnoliaPaul Thomas Anderson, 1999

2. Le Fabuleux Destin d'Amélie PoulainJean-Pierre Jeunet, 2001

3. The Matrix TrilogieLarry & Andy Wachowski, 1999/2003/2003

4. The Godfather TrilogieFrancis Ford Coppola, 1972/1974/1990

5. The Lord of the Rings TrilogiePeter Jackson, 2002/2003/2004

6. Lost in TranslationSofia Coppola, 2003

7. Eternal Sunshine of the Spotless MindMichel Gondry, 2004

8. Bruce AlmightyTom Shadyac, 2003

9. FestenThomas Vinterberg, 1998

10. Apocalypse NowFrancis Ford Coppola, 1979 (Redux: 2002)


Ned.Dagblad 04-02-08