Christelijke migranten: ongezien, zeer aanwezig
door ds. Jan D.W. Eerbeek en drs. Kathleen G. Ferrier
Wie het over allochtonen heeft, denkt vaak in de eerste plaats aan moslims. Daarmee gaat men geheel voorbij aan het feit dat er in Nederland momenteel zeker 800.000 migrantenchristenen wonen, afkomstig uit alle delen van de wereld. Over hen wordt zelden bericht. Terwijl ook deze christelijke migranten bij het vinden van hun weg hier in Nederland geconfronteerd worden met vergelijkbare problemen als migranten van islamitische afkomst. Daarbij komt dat steeds meer duidelijk wordt dat juist deze migrantengemeenschappen een belangrijke rol spelen als het gaat om samenhang in de samenleving en waarden waarnaar we allemaal op zoek lijken te zijn.
Daarbij komt dat steeds meer duidelijk wordt dat juist deze migrantengemeenschappen een belangrijke rol spelen als het gaat om samenhang in de samenleving en waarden waarnaar we allemaal op zoek lijken te zijn.

Een van de mensen die zich een leven lang voor deze waarden en voor de christen migranten hebben ingezet, is ds. Rudy Polanen. Op 21 januari overleed hij onverwachts. Vandaag wordt hij begraven. De mensen die hem gekend hebben, laat hij een grote verantwoordelijkheid na: met respect voor anderen en trots op het eigene benadrukken wat ons, als Nederlanders, met elkaar bindt. Het is tijd voor meer aandacht, óók vanuit de politiek, voor de vitale rol van christelijke migrantengemeenschappen.

Verschuiving
Het christendom schuift op naar elders. Een fenomeen dat inmiddels alom erkend wordt. Terwijl over de hele wereld het christendom groeit, loopt het in West-Europa terug. Althans, dat lijkt zo. Wie op een willekeurige zondag door Amsterdam-Zuid-Oost, over de Rotterdamse Kruiskade, de Haagse schilderswijk, maar ook door plaatsen in Friesland of Limburg loopt, zal merken dat het evangelie vooral in andere talen dan het Nederlands verkondigd wordt. Het gaat hierbij niet alleen om een individuele beleving van het christelijk geloof, maar veel breder, om een maatschappelijke inzet vanuit een geloofsovertuiging. De Haagse migrantenkerken deden onderzoek naar hun maatschappelijke inzet en kwamen in het rapport Gratis en van Waarde tot de conclusie dat hun inzet de gemeente jaarlijks minstens 17,5 miljoen euro bespaart. Daarmee zijn christelijke migrantengemeenschappen vitale organisaties.

Bij velen is niet bekend dat er in ons land zoveel christenmigranten zijn en de betekenis van deze groep wordt sterk onderschat. Vanuit die gemeenschappen is er een grote inzet om ervoor te zorgen dat de leden kunnen participeren in de Nederlandse samenleving. Daarom worden er vanuit de kerken taalcursussen georganiseerd, wordt aan huiswerkbegeleiding gedaan, wordt er kinderopvang geboden omdat men komt uit culturen waar het volstrekt normaal is dat mannen én vrouwen buitenshuis werken. Mantelzorg en vrijwilligerswerk zijn vanzelfsprekend. Maar ook is er inmiddels veel expertise opgebouwd over de negatieve kanten van de globalisering, zoals mensenhandel en alle mensonterende aspecten daarvan.

Politie, justitie en maatschappelijke organisaties weten in voorkomende gevallen heel goed de weg naar deze expertise te vinden. Er is waardering voor en leiders van migrantenkerken ontvingen al verschillende prijzen, zoals de Marga Klompéprijs. Deze prijs is bedoeld om jonge mensen aan te moedigen gerechtigheid, vrede en emancipatie te bevorderen van achtergebleven groepen in de samenleving. In 2007 werd een onderzoek van de Vrije Universiteit, 'Kerk in Mokum' bekroond. Dit onderzoek naar de maatschappelijke betekenis van migrantenkerken laat zien hoe het behoren tot een geloofsgemeenschap ('sense of belonging') bijdraagt tot participatie in de samenleving als geheel.

Een van de eersten die het belang zag van migrantenkerken en de noodzaak de krachten te bundelen, was ds. Polanen. Als voorganger van de Evangelische Broedergemeente kende hij als geen ander de problemen waar christelijke migrantengemeenschappen tegenaan lopen in de Nederlandse samenleving, zoals het vinden van geschikte samenkomstruimten en visaproblematiek van voorgangers. Hij was een van de oprichters van SKIN, een voortrekker en boegbeeld van migrantenchristenen in Nederland. Ook zag hij scherp het belang van de bijdrage van migrantengemeenschappen en wist hij dit als geen ander te verwoorden.

Politiek
Zijn, vaak kritische, opmerkingen werden ook in de politiek goed gehoord. Afgelopen 25 november, de dag dat de onafhankelijkheid van Suriname herdacht wordt, was minister-president Balkenende aanwezig tijdens de dienst van de Evangelische Broedergemeente waarin dominee Polanen voorging. De minister-president benadrukte tijdens die dienst het maatschappelijk belang van migrantenkerken, ook waar het gaat om inburgeringsprocessen of het voorleven van waarden en normen.

Het is goed dat er vanuit de politiek meer aandacht komt voor deze maatschappelijke rol van migrantenkerken. Een van de problemen waar de Nederlandse politiek mee kampt, is een grote verlegenheid met betrekking tot de rol die religie speelt in onze samenleving anno 2008. Of we dat nu leuk vinden of niet, of we nu zelf gelovig zijn of niet, het is op zijn minst een eerste stap om te erkennen dat religie een belangrijk deel van de oplossing kan zijn voor de oplopende spanningen die gerelateerd zijn aan het multiculturele en multireligieuze karakter van onze samenleving. In hun geloofsgemeenschappen worden de mensen toegerust tot participatie in de Nederlandse samenleving.

Het is jammer dat in het debat over de rol van religie de vitale rol van christelijke migrantengemeenschappen ongezien blijft. Leden van deze gemeenschappen en hun organisaties moeten veel sterker in het publieke debat worden betrokken. Het meer betrekken van de ervaring en visie van migrantenchristenen, vaak oorspronkelijk afkomstig uit multireligieuze samenlevingen, zou wel eens voor verrassende inzichten kunnen zorgen. Voor de grootste partij die religie als uitgangspunt heeft, het CDA, ligt hier een grote uitdaging om de grote betekenis van deze kerken meer zichtbaar te maken in de politiek en in het publieke debat.

Jan D.W. Eerbeek is hoofdjustitiepredikant, drs. Kathleen G. Ferrier is Tweede Kamerlid voor het CDA.

Ned.Dagblad 26-01-08