door onze correspondent Huib de Zeeuw

Internetacties van christenen, zoals de actie om een evangelisch liedje hoog in de Top2000 te krijgen, komen voort uit een sterker geworden profileringsdrang van christenen, volgens socioloog Dick Pels.
AMSTERDAM - ,,Het is een zelfbewuste uitingsvorm van christenen op internet'', zegt Jan van der Stoep over een actie van christenen om de gospelsong Hillsong United in de Top2000 te krijgen. De directeur van het Instituut voor Cultuurethiek in Amersfoort vindt het te ver gaan om te spreken van een trend. ,,Maar deze oproepen passen wel goed in de huidige tijd.''

'Het jaar afsluiten met de boodschap 'Tell the world that Jesus lives': stem op dit nummer van gospelband Hillsong United voor de Top2000', luidde onlangs de oproep van een groep christenen op het digitale vriendennetwerk Hyves. In reactie op deze grootschalige lobby heeft Radio2 dit nummer verwijderd uit de lijst. Maar er worden weer andere gospelnummers doorgestuurd waarop gestemd kan worden.

Volgens Jan van der Stoep staat de oproep model voor een generatie die op een zelfbewuste manier christen is en daar duidelijk voor uit komt. Zoals Joyce den Besten. Zij stemde voor de Top2000 op Hillsong United en stuurde de oproep door naar haar vrienden. ,,Ik vind het een goed initiatief. Het is een soort beperkte evangelisatieactie. Je gaat heus geen mensen bekeren, maar als een paar luisteraars aan het denken gezet kunnen worden, is dat mooi.''

Den Besten geeft wel aan dat dit soort oproepen erg gemakkelijk zijn: het is lekker anoniem en je stuurt hem naar je vrienden. ,,Maar het is wel onze taak om de wereld te laten weten waar we voor staan, en ik merk dat mensen in mijn omgeving ook open staan voor het geloof.''

Dit beaamt Van der Stoep. Religie wordt volgens hem weer gezien als een belangrijke factor in de samenleving. ,,De gezaghebbende socioloog Habermas zei dat religie langzaam aan zou verdwijnen, maar hij veranderde van mening en spreekt nu over een postseculiere samenleving.'' Het belang van religie kan volgens de directeur van het Instituut voor Cultuurethiek ook in de wetenschap niet onderschat worden. ,,Anders nemen we de mens niet serieus.''

Naar zijn oordeel zijn we de jaren zestig voorbij, toen religie naar de prullenbak werd verwezen. ,,De invloed van religie hangt in de lucht: zo wordt religie door de media weer interessant gevonden.''

Volgens godsdienstsocioloog Hijme Stoffels is religie gewoon een van de vele subculturen die zich via de nieuwe media manifesteren. Hij ziet de oproep via Hyves als iets buitengewoon marginaals. ,,Het Nederlandse christendom heeft zich niet verenigd. In de jaren tachtig tijdens de abortusdiscussie had je voorbedrukte brieven die naar het Binnenhof werden gestuurd. Internet en virtuele gemeenschappen zijn een nieuw medium en daar maken pressiegroepen gebruik van'', aldus Stoffels, die hoogleraar is aan de Vrije Universiteit in Amsterdam.

Die pressiegroepen manifesteren zich in de samenleving, volgens socioloog Dick Pels, omdat we het gevoel hebben dat de gemeenschap opnieuw uitgevonden moet worden. ,,Er vindt in Nederland een debat plaats over onze identiteit, of die wel of niet bestaat: zie de discussie rond de toespraak van Prinses Máxima. Er wordt in reactie op de opkomst van de islam in deze identiteitskwestie verwezen naar de idee van de christelijk-humanistische identiteit van onze samenleving'', aldus de voorzitter van de links-liberale denktank Waterland. Mede door de opkomst van de islam signaleert Dick Pels bij christenen een groeiend zelfbewustzijn. ,,Het christendom wordt uitgedaagd door de islam. De profilering van christenen is toegenomen; in de politiek is de ChristenUnie op het hoofdtoneel verschenen en evangelische bewegingen hebben steeds meer invloed.''

De secularisering in klassieke zin is volgens Pels achterhaald. Religie blijft aanwezig in de samenleving. De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) wees onlangs nog duidelijk op het belang van religie. Alleen vindt er volgens hem wel een transformatie plaats binnen de religie naar een persoonlijke, individuele godsdienstbeleving.

Iets christelijks
'Hyver' Timon Drenth stemde niet op Hillsong United, maar voelt zich meer aangetrokken tot de muziek van de christelijke rockband Delirious? Hij stuurde een oproep om op deze band te stemmen door naar een aantal vrienden. Dat ziet hij als een passieve manier om iets christelijks te doen. ,,Het is niet meer dan een oproep doorsturen. Ik vind het zelf niet een manier om het christelijke geloof uit te dragen. Maar 'Our God reigns' van Delirious? vind ik een mooi nummer, dat ik wil delen met mijn vrienden, zodat zij dit nummer ook leren kennen.''

Er kan volgens cultuurethicus Jan van der Stoep iets oneigenlijks zitten in het stemmen op christelijke artiesten. ,,Als niet-muzikale motieven een rol spelen om te stemmen voor de Top2000, dan vind ik het terecht dat nummers worden geblokkeerd door Radio2. Een popnummer moet beoordeeld worden op de kwaliteit van de muziek.''

Van der Stoep ziet dit aspect breder terugkeren. Er wordt volgens hem te vaak gekozen voor een christelijke subcultuur met bijbehorende christelijke festivals, waar zelfbewust het geloof wordt uitgedragen, maar waarin mensen ook in de subcultuur opgaan. Van der Stoep: ,,Christenen voelen zich soms zo thuis in eigen kring, dat het publieke ideaal wordt verwaarloosd, waardoor er minder met andersdenkenden wordt gesproken.''

(ned.dagblad 04-12-07)